Blog le�niczego

�ywica z naszych bor�w

lesniczy.lp@NOSPAM.gazeta.pl — Sun, 20 May 2012 17:22:30 +0200

W�druj�c po sosnowych borach, z wielk� przyjemno�ci� wdychamy orze�wiaj�cy, balsamiczny zapach olejk�w eterycznych unosz�cy si� w powietrzu. Ten specyficzny zapach wydziela igliwie oraz �ywica, wyp�ywaj�ca s�onecznymi kroplami z drzew iglastych:�

� Czasami, cho� ju� coraz rzadziej podczas w�dr�wki napotykamy sosny, kt�re na dolnej cz�ci pnia, pozbawionej kory, maj� naci�cia u�o�one w jode�k� i przedzielone pionowym rowkiem:

�

� To �lady po �ywicowaniu , ju� nieco zapomnianym, ale nies�ychanie wa�nym fragmencie historii le�nictwa. W 1994 roku zaprzestano w naszych lasach gospodarczego �ywicowania sosny. Niekt�re spa�y �ywiczarskie na starych sosnach prawie zd��y�y zarosn��:�

�Z�oto polskich bor�w zast�piono �ywic� z Ukrainy, Brazylii i g��wnie z Chin. Warto wiedzie�, �e byli�my �ywiczn� pot�g� w latach 60 i na pocz�tku lat 70 XX wieku, wtedy�w Lasach Pa�stwowych pozyskiwano rocznie oko�o 22 tysi�cy ton sosnowej �ywicy. Przy �ywicowaniu zatrudnionych by�o w�wczas ponad 10 tysi�cy robotnik�w- �ywiczarzy, a dzi� w ca�ych LP pracuje niespe�na 25 tysi�cy os�b. Mo�e warto sobie przypomnie� jak pozyskiwano �ywic� sosnow�- lepk�, lekko ��taw� ciecz o przyjemnym, balsamicznym zapachu, powstaj�c� w przewodach �ywicznych znajduj�cych si� w drewnie? Po komentarzach i korespondencji wida�, �e ten temat interesuje Was, mi�ych czytelnik�w blogu le�niczego.

� Pami�tam jeszcze dok�adnie jak to by�o i ch�tnie powspominam sobie w niedzielne popo�udnie . Liczy�em spa�y, wa�y�em beczki i pami�tam �ywiczarzy. Le�niczy dokonywa� wtedy bardzo wa�nego dla lasu wyznaczania poszczeg�lnych drzew do �ywicowania i planowania ilo�ci spa�. Spa�� ywiczarsk� nazywamy odziomkow� okorowan� cz�� pnia, na kt�rej robi si� uko�ne naci�cia zwane ��obkami i pionowy rowek �ciekowy, kt�rym sp�ywa �ywica. Pozosta�a nienaruszona i nieokorowana cz�� pnia to pas �yciowy gwarantuj�cy utrzymanie proces�w �yciowych i normalne funkcjonowanie �ywicowanego drzewa. Le�niczy mierzy� pier�nice (�rednice drzew na wysoko�ci piersi) i w zale�no�ci od grubo�ci drzewa uko�n� kresk� na korze wykonywan� znacznikiem (ryszpakiem) planowa� ilo�� spa� do za�o�enia. Zwykle by�a to jedna lub dwie spa�y, ale w przypadku drzew powy�ej 56 cm le�nik znaczy� nawet cztery kreski. Drzewa wy��czone z �ywicowania- z cennymi sortymentami, chore, obumieraj�ce i silnie uszkodzone zaznacza� krzy�em.

Dobrze wykonana spa�a mia�a charakterystyczn� czerwono ��t� barw� i cieniutk�, elastycznie uginaj�c� si� pod naciskiem kciuka kor� bez skalecze� i zabiele�. Korowina musia�a by� maksymalnie cienka, ale bez skalecze�, bo zbyt gruba warstwa kory praktycznie uniemo�liwia prawid�owe naci�cie ��obk�w. Po za�o�eniu spa�y nacina�o si� rowek �ciekowy i robi�o pierwsz� par� naci��. Trzeba to by�o zrobi� przed ruszeniem sok�w w drzewach, najlepiej przy niskiej temperaturze, bo wtedy rowek mia� g�adkie �cianki umo�liwiaj�ce swobodny sp�yw �ywicy do kubka. Rowek i naci�cia wyznacza�o si� przy pomocy specjalnego szablonu i znacznika, bo rowek szeroki na 8 mm i g��boki na 6 mm musia� dok�adnie dzieli� spa�� na p�, a naci�cia winny by� wykonane dok�adnie pod k�tem 45 stopni. Tak r�wniutko „po�eberkowane” naci�ciami sosny mo�emy podziwia� do dzi�:

�P�niej specjalnym d�utem wykonywa�o si� naci�cie na blaszk� �ciekow�, po kt�rej �ywica sp�ywa�a do kubka. W p�niejszych latach zrezygnowano z blaszek, kt�rych rol� pe�ni� wi�r drewna powsta�y po naci�ciu d�utem, a zamiast ceramicznych, szklanych lub metalowych zbiornik�w zacz�to stosowa� lekkie, plastikowe kubki, a na ko�cu tak�e foliowe worki. Czasami jeszcze gdzie� w lesie zobaczycie zapomniane kubki:�

�W�a�ciwe �ywicowanie, czyli nacinanie ��obk�w i wybieranie balsamicznego z�ota zaczyna�o si� na prze�omie kwietnia i maja, kiedy temperatura dobowa zbli�a�a si� do 10 stopni. W przyrodzie zbiega si� to z p�kaniem p�czk�w brz�z i pocz�tkiem rozwoju li�ci. Spa�y nacinano zwykle 1-2 razy w tygodniu, w godzinach popo�udniowych, cho� niekt�rzy preferowali poranki, a sp�ywaj�c� do kubk�w �ywic� wybierano, wyskrobuj�c j� specjaln� �y�k� do wiadra, a z wiadra do beczek. Nacinanie spa� i ca�e �ywicowanie to swoiste misterium, bo ka�dy �ywiczarz mia� swoje sposoby, „czary” i tajemnice. W 2004 roku w Pszczewie z inicjatywy le�nik�w Nadle�nictwa Trzciel powsta�a rze�ba, autorstwa Tadeusza Bardelasa upami�tniaj�ca t� zapomnian� profesj�:

� Z jednej spa�y klasycznego �ywicowania rocznie uzyskiwano oko�o 1,5 kg , a zak�adaj�c, �e przeci�tnie na drzewo przypada�y 2 spa�y, z jednej sosny uzyskiwano rocznie 3 kg pachn�cego surowca. Pr�bowano rozmaitych sposob�w na zwi�kszenie wydajno�ci i stosowano tak�e tzw. chemiczne �ywicowanie, polegaj�ce na podra�nianiu chemicznym �rodkiem dra�ni�cym naci�tego drzewa. Stosowano ekstrakty dro�d�owe, dro�d�e paszowe, a nawet u�ywano soku brzozowego do sporz�dzania roztworu dro�d�y oraz jako stymulatora w postaci czystej. Dzi� narz�dzia do �ywicowania mo�na ogl�da� ju� tylko w muzeach lub izbach edukacyjnych nadle�nictw, tutaj ekspozycja z Mi�dzychodu:

�Z nostalgi��wracam do �czas�w ��ywiczarzy, kt�rych z sympati� wspominam, tak jak�okres w naszych lasach, gdy polska �ywica wiele znaczy�a. Bo z �ywicy sosnowej powsta� przecie� bursztyn, jak twierdzi� ju� na pocz�tku naszej ery Pliniusz Starszy i „Bursztynowy Szlak”, kt�remu tyle zawdzi�czamy i s�ynna „Bursztynowa Komnata”… Warto pami�ta�, �e �ywica jest tak�e sk�adnikiem kadzid�a, stosowanego ju� przez staro�ytnych Egipcjan i w obrz�dku ko�cio�a katolickiego, a okadzanie jest wyrazem ho�du dla czego� wielkiego oraz symbolem oczyszczania i o�ywiania. Dzi� dawne spa�y te� s� wykorzystywane przez sprytne ptaki:

� Spogl�daj�c na z�ot� kropelk� �ywicy na mo�e ostatniej, sosnowej spale, oczyszczaj�c utrudzony umys� poprzez balsamiczny zapach boru nale�y pami�ta� o sile tradycji polskiego �ywicowania. To taka le�na profesja z �ezk�, z�ot� �ezk�.

� Le�niczy Jarek- lesniczy@erys.pl

Nie zapomnij o niezapominajce

lesniczy.lp@NOSPAM.gazeta.pl — Tue, 15 May 2012 22:15:02 +0200

Dzi� Dzie� Polskiej Niezapominajki – �wi�to przyrody obchodzone corocznie w maju. Akcj� zapocz�tkowa� 15 maja 2002 roku niezapomniany redaktor radiowej Jedynki, Andrzej Zalewski, prowadz�cy "Ekoradio". Wymy�li� je troch� na przek�r Walentynkom, nadaj�c skromnej niezapominajce rol� symbolu naszej wspania�ej, ojczystej przyrody. Patrz�c na niezapominajk�, zwan� te� niezabudk�, nie zapomnijmy kocha� naszej przyrody… Niezapominajki rosn� w lesie:

Ca�e �any b��kitnych kwiatuszk�w rosn� przed moj� le�nicz�wk�:

Kiedy� w Polsce� by�a kultywowana i bardzo popularna pi�kna tradycja. Nie zapominajmy o niej! Osoby, kt�re kochamy i szanujemy, o kt�rych chcemy pami�ta�, warto obdarowa� niezapominajkami. Nie tylko 15 maja... Te skromne ale urocze kwiatki symbolizuj� pami��, szacunek i t�sknot�. Jest to sympatyczne �wi�to, maj�ce na celu promowanie Natury i zachowanie jej walor�w, sta�e przypominanie o konieczno�ci ochrony �rodowiska i zachowania r�norodno�ci biologicznej Polski. Nieapominajki s� cudownie niebie�ciutkie, niekt�rzy z nas maj� takie oczy. Ja tak�e, dlatego tak lubi� niezapominajki. Dawniej ch�opiec wzdycha� do dziewczyny i m�wi� z zachwytem, �e ma oczy jak niezabudki. Dzi� siedzi obok na �awce, popija piwo i m�wi, �e jest zarypist� lask�... Pewnie nawet nie wie co to s� niezapominajki.

��wi�to, opr�cz promocji tego delikatnego kwiatka,�ma r�wnie� na celu zachowanie od zapomnienia wa�nych chwil w �yciu ka�dego z nas, wa�nych os�b, miejsc, sytuacji, nawet wspomnie�. Jakie to potrzebne w naszym zagonionym �wiecie… Skromna, zwyczajna niezapominajka niech symbolizuje prostot� i naturalno�� w czasach sztuczno�ci oraz otaczaj�cego nas, niestety,�zak�amania.

�Do tej sympatycznej akcji w��czali si� coraz to liczniejsi zwolennicy pomys�u Redaktora Andrzeja: le�nicy, przyrodnicy, pszczelarze, szk�karze, i inne �rodowiska, np. Pa�stwowy Instytut Geologiczny. Ch�tnie w��czaj� si� w to �wi�to przedszkola i szko�y oraz wiele czasopism. Co roku stolic� polskiej niezapominajki staje si� Jedlnia-Letnisko. Jest tam domek- o nazwie�"�Niezapominajka":

Jest tak�e przed tym domkiem typowo le�ny, trwa�y i krzepki jak to d�b symbol pami�ci o pomys�odawcy �wi�ta Polskiej Niezapominajki:

� W niedziel� 20 maja w�a�nie tam, w Le�nym O�rodku Edukacyjnym odb�dzie si� kolejna edycja �wi�ta Polskiej Niezapominajki . Organizatorzy jak zwykle przygotowali mn�stwo atrakcji. Nie zapomnieli te� o jej inicjatorze – Andrzeju Zalewskim. W programie przewidziane jest nadanie o�rodkowi jego imienia i ods�oni�cie tablicy pami�tkowej tw�rcy "Eko Radia". Bez obaw. Le�nicy nie zapominaj� o naszej przyrodzie i ludziach dla Niej zas�u�onych.

�Nie zapomnijcie pochyli� si� chwilk� nad niezapominajk� i wspomnieniami o tych, kt�rych nie mo�na zapomnie�. S� ludzie i czas, kt�rych si� nie zapomina...

Le�niczy Jarek- lesniczy@erys.pl

Szeliniak sosnowiec lubi pochody

lesniczy.lp@NOSPAM.gazeta.pl — Sat, 12 May 2012 12:34:31 +0200

Pomimo r�nych informacji i wiadomo�ci medialnych wszelkich „pogodynek” mamy cudown� wiosn�. Wiosna zawsze jest �wie�a i urocza jak panna m�oda ( wy��czaj�c tylko takie w wieku, no… przesz�or�bnym…) Jest te� radosna i pe�na optymizmu, szczeg�lnie gdy o niej opowiada m�j imiennik „pogodynek- Krecik”. Najlepiej samemu korzysta� z jej urok�w i rusza� w las:

W lesie wszystko co �ywe biega, pe�za, skacze, fruwa, kwitnie, pachnie… Czasami tak�e maszeruje i na takich piechur�w maj� teraz oko le�nicy:

Szeliniak sosnowiec to „barczysty”, kr�py chrz�szcz z rodziny ryjkowcowatych, matowo br�zowy, z charakterystycznymi ��tymi plamami na pokrywach. Ma oko�o centymetra d�ugo�ci, lata niech�tnie, aktywny jest g��wnie noc�. Chrz�szcze, gdy wiosenne s�o�ce nale�ycie przygrzewa, piechot� opuszczaj� swoje zimowiska, cho� m�ode osobniki u�ywaj� tak�e sporadycznie skrzyde�. Imago, czyli posta� doskona�a szeliniaka pojawia si� po przezimowaniu w wierzchnich warstwach gleby zwykle na prze�omie kwietnia i maja. Niegdy� pojawianie si� szeliniak�w na uprawach kojarzy�o si� le�nikom z pochodami pierwszomajowymi. W latach gdy by�y one obowi�zkowe i wszyscy maszerowali ze szturm�wkami i transparentami przed trybun� honorow�, le�nicy �artowali, �e szeliniaki w ich imieniu wyruszaj� w tym czasie na poch�d. Bo oni musz� w maju popilnowa� upraw w lesie. Czasami dochodzi do szeliniakowych zgromadze�:

�Le�nicy musz� bardzo uwa�a� na gro�nego piechura, gdy� nale�y do najwa�niejszych wrog�w �wie�o za�o�onych upraw . �yje 2-3 lata i przez ten czas ka�da samica sk�ada 60-100 jaj. Szeliniak �eruje na oko�o 30 gatunkach drzew i krzew�w i cho� spotykamy go na m�odych d�bach, bukach i brzozach, to jednak zdecydowanie preferuje gatunki iglaste. Atakuje m�ode sosny, czasem �wierki, bardzo lubi modrzewie, kt�re s� bardzo wra�liwe na jego �er. Uszkadza drzewa w r�nym wieku, ale uwa�a� na niego trzeba w najm�odszych fazach �ycia sadzonek.

Ogryzaj� na m�odych strza�kach i bocznych p�dach kor� p�atami a� do bielu. Mog� te� �erowa� na szyjkach korzeniowych wygryzaj�c placowate rany i czasami zupe�nie przegryzaj�c strza�ki. Drzewka zaatakowane przez szeliniaka maj� charakterystyczny wygl�d, gdy� �ywica wyp�ywaj�ca z ran bieleje i zastyga w postaci lejk�w. Ig�y ��kn� i opadaj� , a niedawno zielone m�ode sosenki maj� „ospowaty” wygl�d. Szeliniak zazwyczaj niszczy kilka, a nawet kilkana�cie drzewek w rz�dzie, potem samice zagrzebuj� si� w ziemi i sk�adaj� jaja.

Jako materia� l�gowy wykorzystuj� korzenie ( 1-10 cm grubo�ci) drzew iglastych, w kt�rych samica wierci ryjkiem otworki w korze, a z�o�a jaj przykrywa trocinkami. Po 2-3 tygodniach z jaj wyl�gaj� si� larwy, kt�re dr�� chodniki w korzeniach osi�gaj�ce d�ugo�� nawet metra. Potem nast�puje przepoczwarczenie w zacisznej ko�ysce wewn�trz korzenia, wys�anej wi�rkami i m�ody osobnik wygryza si� okr�g�ym otworem na zewn�trz. No i znowu rusza na poch�d w poszukiwaniu sadzonek pachn�cych �ywic�.

�Wyst�puje w ca�ym kraju i jest przyk�adem owada, kt�ry sta� si� gro�nym szkodnikiem przez gospodark� cz�owieka. Bo szeliniak pewnie czyta� Arkadego Fiedlera i lubi jak mu pachnie �ywica. Zapach �wie�ych pniak�w czy balsamicznie pachn�cego chrustu zwabia go i zach�ca do pochodu. Dlatego tam, gdzie zak�ada si� nowe uprawy nie wykonuje si� obok �adnych ci��, a zr�by przed odnowieniem powinny przelegiwa� przynajmniej rok. Upodobanie szeliniaka do zapachu �ywicy wykorzystuj� le�nicy, aby kontrolowa� jego populacj�.

W moim le�nictwie od lat do prognozowania szeliniaka stosuj� wa�ki sosnowe o �rednicy oko�o 15 cm, kt�re wyk�adam w ilo�ci minimum 6 szt. na hektar uprawy:

�Gdy zobaczycie takie wa�ki na uprawie to nie my�lcie, �e kto� o nich zapomnia�. Wa�ek jest �wie�o pozyskany, okorowany z jednej strony i u�o�ony okorowan� stron� na ziemi. wa�ki rozmieszcza si� na uprawie wed�ug ustalonego schematu, �eby je �atwiej odszuka� do kontroli.� Obok wbija si� palik, aby �atwiej go by�o znale��, bo trzeba tam zagl�da� co 2-3 dni:

�wie�a �ywica wabi szeliniaki, kt�re gromadz� si� pod pu�apk�:

� Zdarza si�, �e w kilka godzin po wy�o�eniu wa�k�w pod jednym jest kilkadziesi�t szeliniak�w! Jest wiele sposob�w walki z nadmiarem szeliniak�w i ka�dy le�nik ma swoje sposoby. Czasami wystarczy zamacza� sadzonki przed posadzeniem w odpowiednim �rodku, czasami stosuje si� te� sztuczne pu�apki. S� to plastikowe rury z otworami, w kt�rych tkwi� uko�nie uci�te rurki, kt�rymi do �rodka wchodz� szeliniaki zwabione chemicznym �rodkiem wabi�cym „Hylodor”. On te� pachnie �ywic�. Oto ”zestaw antyszeliniakowy”, o kt�rym nale�y pami�ta�, gdy tylko od�o�y si� kostury po sadzeniu jednorocznych sadzonek sosen:

�Cz�sty przegl�d upraw zapobiegnie szkodom od szeliniaka i jest te� okazj� do chwili wytchnienia dla le�niczego. Zapach wiosennego lasu, �piew kosa czy skowronka borowego i widok udanej, zdrowej uprawy sprawia, �e nawet napotkany szeliniak wydaje si� le�nikowi sympatyczny. Naturalnie pod warunkiem, �e jest jeden, a nie maszeruje przez upraw� ca�y szeliniakowy poch�d.

Le�niczy Jarek- lesniczy@erys.pl

Pe�nia wiosny w lesie

lesniczy.lp@NOSPAM.gazeta.pl — Wed, 9 May 2012 22:33:57 +0200

Cho� jest pe�nia wiosny nie s�abnie zainteresowanie drewnem opa�owym. Klienci szturmuj� le�nicz�wk� codziennie, a we wtorek, kt�ry jest dniem sprzeda�y detalicznej moja kancelaria jest pe�na ch�tnych na wa�ki. Szczeg�lne zainteresowanie budzi „z�ote drewno” akacjowe:

� Cho� by�o dobrze zabezpieczone:

�Wola�em je sprzeda� jak najszybciej, tym bardziej, �e ch�tnych by�o znacznie wi�cej ni� stos�w. Wyczy�ci�em si� z zapasu wa�k�w opa�owych, tak�e sosnowych na zupe�ne „zero” i na razie mam spok�j z klientami detalicznymi, bo w pozyskaniu drewna nic si� nie dzieje.

� Dzi� przegl�da�em uprawy, bo po ostatnich wysokich temperaturach i opadach ro�linno�� zielna ro�nie jak szalona, dlatego trzeba rozpocz�� piel�gnacje nasadze�. Obszed�em sporo tegorocznych upraw, kt�re pi�knie rosn�. Przyj�y si� lipy, graby, d�by. Sosny maj� ju� �adne przyrosty. Wczoraj ca�y dzie� przesiedzia�em na naradzie w nadle�nictwie, to dzi� z rado�ci� ruszy�em w teren. W lesie jeden �piew i odurzaj�ca mieszanina zapach�w. S�ycha� fletowe gwizdy wilg, kukaj� kuku�ki, nawo�uj� si� dudki. Na skarpie le�nej drogi spotka�em piestrzenic� kasztanowat�:

� Jest truj�ca i cz�sto mylona ze smardzem. Kiedy� by�a uwa�ana za grzyb jadalny, ale jest rzeczywi�cie silnie truj�ca i nie dajcie si� zwie�� opowie�ciom i wspomnieniom z dawnych lat. Piestrzenica nazywana jest te� babim uchem lub murchl�. Gdy by�em dzieckiem dorabia�em sobie zbieraniem piestrzenic, bo skupowa�a je firma „Las”. Ros�y w zani�eniach terenu w piaszczystych borach, cz�sto zbiera�em je w dawnych do�ach na sadzonki przy sosnowych uprawach.

� Gdy przechodzi�em od uprawy do uprawy poczu�em na sobie badawczy wzrok:

� Pi�� pasiastych warchlak�w kr�ci�o si� w trawie:

� Buchtowa�y w suchej trawie, drapa�y si� tu i tam, tak�e za uszkiem:

�Potem u�o�y�y si� na odpoczynek na s�o�cu. A gdzie dzicza mamusia? Obserwowa�em je do�� d�ugo, ale locha nie pojawia�a si�.By�y bez matki… Musz� je obserwowa� w nast�pne dni, ale wygl�da na to, �e radz� sobie same, bo wsz�dzie by�y tylko �lady ma�ych raciczek. Nie dostrzeg�em nigdzie charakterystycznych trop�w lochy. Mo�e matka zgin�a?

Z kolei na rzece zauwa�y�em maluchy z troskliw� mamusi�:

To g�go�y, kaczki- dziwaczki, kt�re gnie�d�� si� w dziuplach, czasem bardzo wysoko nad ziemi�. Urocze, prawda?

Jutro ruszam na przegl�d dalszej cz�ci upraw i b�d� podziwia� pe�ni� wiosny. Naturalnie zabior� ze sob� aparat, bo nie ka�dy mo�e na w�asne oczy podziwia� bogactwo wiosny w lesie. Zagl�dajcie na m�j blog, bo tyle dzieje si� teraz w lesie ciekawych rzeczy.

Le�niczy Jarek- lesniczy@erys.pl

Le�na matura- wspomnienia

lesniczy.lp@NOSPAM.gazeta.pl — Sun, 6 May 2012 09:22:40 +0200

Dzi� majowy, niedzielny poranek. Jest �wie�o, zielono, ale leje deszcz. Deszcz wprowadza zawsze melancholijny nastr�j, dobry na wspomnienia. Maj to czas matur, kt�re w�a�nie trwaj�. Wracacie czasem my�lami w�a�nie w maju do swoich matur? Lubi� spogl�da� na stare fotografie i wspomina� dawne, beztroskie czasy, a by�o to kilogramy lat temu:

�

To wsp�lna z Witkiem i Bronkiem fotka w Puszczykowie, podczas szkolnej wycieczki . Spotykamy si� i przyja�nimy do dzi�.�� Dobrze pami�tam maj 1984 roku, cho� par� lat ju� min�o… By�o wszystko jak tradycja nakazuje: maj, kwitn�ce kasztanowce, lekkie zdenerwowanie… Nie by�o bia�ych bluzek, czarnych sp�dnic i garnitur�w bo to by�a matura zdawana w Technikum Le�nym w Rogozi�cu. W przestronnej, szkolnej sto��wce internatu, kt�ry ju� jest od lat nieczynny:�

by�o zielono od le�nych mundur�w. Moja klasa, podzielona w trakcie nauki na „a” i „b”, czyli na „asy” i „barany” liczy�a ponad 40 os�b. Wspania�ym wychowawcom by� nasz "Kokon":

� Przed matur� raczej nikt nie my�la� o korepetycjach, nie zakuwa� po nocach, bo w internacie by�y inne zaj�cia:

By�y emocje, ale bez paniki. Dzie� wcze�niej wybra�em si� na d�uuugi, le�ny spacer z obecn� �on�, aby… s�ucha� s�owik�w. Powtarza�a mi: „Kto ma zda� jak nie ty, przecie� 5 lat si� bardzo dobrze uczy�e�”. M�dra dziewczyna! Pisa�em na j�zyku polskim temat z mojego ulubionego romantyzmu. Zda�em na 5 i by�em zwolniony z egzaminu ustnego. Opracowali�my z dwoma kolegami w�asny system komunikacji i sprawdzi�em im w trakcie egzaminu potencjalne b��dy ortograficzne, bo mieli z tym k�opoty. Trzy b��dy na maturze z „polaka” dyskwalifikowa�y abiturienta. Zdali… Nigdy nie kocha�em matematyki i ba�em si� tego egzaminu. Tym razem koledzy „nasz� komunikacj�” upewnili mnie w cz�stkowych wynikach i tak�e uda�o si�. Potem ustna biologia- posz�a g�adko, cho� profesor biologii „robi� schody” bo mia� ze mn� na pie�ku, z nam obu wiadomych powod�w…

Kiedy spotkali�my si� 20 lat po maturze, na zje�dzie rocznika w Rogozi�cu i zasiedli�my w pami�tnym gabinecie ochrony lasu:

�a potem ponownie, ju� r�wne �wier� wieku po uko�czeniu tej zacnej szko�y, pokusi�em si� o ma�e badanie socjologiczne. Przez rocznik absolwent�w 1984 przewin�o si� 49 nazwisk. TL uko�czy�o 39 os�b i ich sympatyczne g�by mo�na ogl�da� na oprawionym w drewniane ramki „tablo” wisz�cym na honorowym miejscu w mojej kancelarii le�niczego:

�Z 39 absolwent�w na dzie� dzisiejszy a� 20 pracuje w LP, jeden jest w�a�cicielem du�ego Zul-a, jeden z absolwent�w zosta� nast�pc� naszego drogiego wychowawcy „Kokona”- nie�yj�cego ju�, niestety, Tadeusza Wasylewicza i uczy ochrony lasu w TL Rogoziniec. 12 os�b to przedsi�biorcy, z kt�rych 4 prowadzi dzia�alno�� zwi�zan� z le�nictwem i rolnictwem, a 1 z bran�� drzewn�. Jeden z dawnych absolwent�w jest dyrektorem szko�y podstawowej i cz�sto wysy�a m�odzie� na edukacj� przyrodnicz�, jest te� oficer- nawigator, oficer �andarmerii, dwie osoby ju� nie �yj�, a pracowa�y tak�e w lasach. Ka�dy „m�drawy ch�opaczek”, jak mawia� nasz dawny nauczyciel matematyki, Wojciech Zieli�ski, szybko policzy, �e na 39 absolwent�w sprzed 25 lat a� 29 zwi�za�o swoj� karier� zawodow� z lasami.

�A z racji tego, �e to ju� ponad �wier� wieku to sporo ”naszych” opr�cz brzuszka i �ysiny, gromadki dzieci i zacnej ma��onki, dorobi�o si� powa�nych stanowisk. Bo z rocznika 1984 wywodzi si� wicedyrektor regionalnej dyrekcji LP, a wcze�niej nadle�niczy, inspektor LP, dw�ch zast�pc�w nadle�niczego, 10 le�niczych i 5 podle�niczych. Na emigracji za granic� s� cztery osoby. Warto wspomnie� o kobietach, bo w naszym roczniku by�y 3 dziewczyny. Jedna mieszka od lat we Frankfurcie, tym dalszym, a dwie pocz�tkowo pracowa�y w LP, ale p�niej zacz�y prowadzi� w�asn� dzia�alno�� gospodarcz�.

�Wszyscy absolwenci bardzo dobrze wspominaj� le�n� szko�� w Rogozi�cu. Kiedy spotkali�my si� tam 20 lat po maturze, w gronie a� 37 os�b, to zgodnie orzekli�my, �e to dzi�ki dobrej edukacji w TL „wyszli�my na ludzi”. Wi�kszo�� z nas nie my�la�a wtedy o studiach, ka�dy chcia� w las, do pracy, swobodnej doros�o�ci. Na studia zaraz po maturze z ca�ej, naprawd� zdolnej klasy posz�o chyba 6 os�b. Wielu z nas uzupe�ni�o potem swoje wykszta�cenie, ale wszystko to, co niezb�dne do pracy le�nika wynie�li�my z technikum.

Takie to by�y czasy, �e matura dawa�a przepustk� w doros�o�� i otwiera�a rynek pracy. Dzisiaj, gdy rzuci si� „na mie�cie” kasztanem trzeba mie� wiele szcz�cia, �eby nie trafi� w magistra, najcz�ciej bezrobotnego. Gdyby dzisiejsi „spece” od edukacji zdawali matur� z nami w 1984 roku pewnie umieliby stworzy� „normalny” system, gdzie ludzie po to zdobywaj� wiedz�, �eby z niej z po�ytkiem korzysta�. Bo matura kiedy� �wiadczy�a o zdobyciu wiedzy niezb�dnej w doros�ym �yciu, a nie by�a tylko papierkiem, za��cznikiem do podania na studia. Ka�dy z nas traktowa� j� jako pierwszy, wa�ny krok w doros�o��, a nie liczy� na przed�u�anie m�odo�ci, wsparcie rodzic�w i inne „trele morele”. Potem dwa lata „woja” i normalne doros�e �ycie w wieku 21 lat. Dlatego matur� nazywano „egzaminem dojrza�o�ci”, czy kto� to jeszcze pami�ta?

Le�niczy Jarek – lesniczy@erys.pl

Czy las jest niebezpieczny?

lesniczy.lp@NOSPAM.gazeta.pl — Thu, 3 May 2012 16:20:34 +0200

Trwa Wielka Maj�wka. Pewnie �al czasu na �l�czenie przed komputerem bo kwitn� bzy, �kaj� s�owiki i dymi� grille. No i jest zielono, �licznie i kwietnie:

Przed p�j�ciem do lasu, na d�uuugi spacer, do kt�rych zawsze namawiam jednak warto „odpali�” komputer. Bo warto wiedzie�, czy w lesie jest bezpiecznie. Nasze lasy nale�� do jednych z najbezpieczniejszych na �wiecie. Naprawd�! Nie spotkamy w nich wielkich i gro�nych dla ludzi drapie�nik�w, k��bowisk jadowitych w�y, �mierciono�nych paj�k�w. No tak, a dzikie i gro�ne zwierz�ta? Jasne, wszyscy wiemy, �e ”dzik jest dziki, dzik jest z�y…”.

Wchodz�c do lasu dobrze jednak wiedzie� jakie zwierz�ta mo�emy spotka� na trasie spaceru. Po lekturze bajek boimy si� wilka, ale chyba bardziej niebezpieczny jest �ubr i nied�wied�. Cho� sarna broni�ca swojego ko�l�cia potrafi atakowa� cz�owieka ostrymi raciczkami, a sp�oszone jelenie mog� stratowa� turyst�w. Najcz�ciej jednak zdrowe, le�ne zwierz�ta same unikaj� spotkania z lud�mi, a w lesie musimy unika� tylko tych, kt�re nas si� nie boj�. Pod �adnym pozorem nie nale�y dotyka� sarny, lisa, zaj�ca ale tak�e wiewi�rki, nawet takiej uroczej:

�czy te� sympatycznego je�a, kt�re tak�e bywaj� zaka�one w�cieklizn�. Spotkania z dziwnie zachowuj�cymi si� zwierz�tami trzeba zg�osi� S�u�bie Le�nej. Niebezpieczne s� zdzicza�e psy, kt�re mo�emy spotka� w lesie, bo zwykle nie boj� si� ludzi i s� agresywne. S� te� inne du�e zagro�enia: wnyki i sid�a k�usownik�w, niewypa�y i niewybuchy, czy wisz�ce, z�amane konary, szczeg�lnie po silnych wiatrach. Niebezpieczne s� te� miejsca, gdzie prowadzone s� prace le�ne, trwaj� polowania, wykonywane s� zabiegi chemiczne, obszary po kl�skach �ywio�owych i po�arach. Jednak najwi�kszym zagro�eniem w lesie jest z�y cz�owiek… Ka�dy musi sam umie� go rozpozna�.

�Chyba najmniejsze, ale bardzo dokuczliwe zagro�enia w lesie to meszki, kleszcze i komary. Niew�tpliwie najbardziej „wredne” s� meszki:

�Pojawiaj� si� zwykle w�a�nie na maj�wk�. Wczoraj, gdy rano wydawa�em drewno wpi�a si� we mnie, to ta na fotce powy�ej. Po�wi�ci�em si� dla Was i zanim "jako tako" j� sfotografowa�em opi�a si� ju� nie�le.�To malutkie ale wielce wredne�owady, wyst�puj�ce jednak w wielkich „chmurach”, s� szczeg�lnie aktywne o okre�lonych porach roku, zw�aszcza przed deszczem i burz�. Samice meszek do rozwoju jaj potrzebuj� krwi i bez �adnych zahamowa� atakuj� ludzi. �atwo wyczuwaj� ma�e ranki i otarcia. Nale�y na nie bardzo uwa�a�, bo uk�szenia meszek mog� by� nawet gro�ne dla �ycia. Owad wpuszcza do cia�a „ofiary” �lin�, kt�ra powoduje w organizmie reakcj� podobn� do alergicznej. Wygl�da to potem tak:

�Liczne uk�szenia powoduj� z�e samopoczucie, b�le g�owy i dolegliwo�ci sercowe. Szczeg�lnie zagro�one s� ma�e dzieci. Naukowcy obliczyli, �e oko�o 20 tysi�cy uk�sze� jest w stanie zabi� krow�! Dodatkowo meszki, podobnie jak natr�tne, bzycz�ce komary:

�

mog� przenosi� gro�ne choroby i rozmaite paso�yty.��Ten komar przysiad� na masce mojego auta i oczywi�cie chcia� siada� obok meszki, bo skoro trafi� na naiwniaka co je poi w�asn� krwi�:

Nie�le si� napompowa�, a dzie� dokarmiania zwierzyny jest w lutym!�Ale zrobi�em to na potrzeby�edukacji, jednak i meszka, i komar skorzysta�y.��Trzeba na nie jednak uwa�a�, podobnie jak na kleszcze.� Cho� kleszcze tak jak w lesie, r�wnie gro�ne s� dla nas na ��ce, w ogrodzie, parku lub nad wod�. Dlatego nie rezygnujcie z wypraw do lasu przestraszeni medialnym tr�bieniem o niebezpiecznych kleszczach.

Czyhaj� na ofiar� wsz�dzie tam, gdzie s� trawy, paprocie, lubi� te� li�cie leszczyn. Suche bory sosnowe s� zatem bardziej bezpieczne jak miejski park czy krzewy wok� bloku. Nawet co trzeci kleszcz mo�e przenosi� kr�tki boreliozy. Uchronimy si� przed wszelkimi gryz�cymi i bzycz�cymi owadami, oraz wszelkimi kleszczowymi k�opotami stosuj�c odpowiednie ubranie, czapk� i zabezpieczaj�c si� profilaktycznym �rodkiem zakupionym w aptece. Zwykle jest skuteczny na kleszcze i bzycz�ce paskudy- komary i meszki. Po powrocie z lasu niezb�dna jest jednak kontrola cia�a.

�Musimy tak�e uwa�a� na mr�wki, osy, kt�rych gniazda cz�sto s� w trawie i na szerszenie. Ich uk�szenia s� szczeg�lnie gro�ne dla uczulonych os�b. W polskich lasach nie ma, na szcz�cie, stworze�, kt�re mog� zabi� jednym ugryzieniem, cho� coraz cz�ciej s�ycha� o r�nych, egzotycznych „uciekinierach” z hodowli nieroztropnych ludzi. Jedynym jadowitym stworzeniem, kt�rego nale�y si� wystrzega� w naszych lasach jest �mija zygzakowata.

�Warto uzupe�ni� swoj� wiedz� o le�nych zagro�eniach i przygotowa� si� na ich spotkanie. Warto zajrze� cho�by na stron� www.lasy.gov.pl , s� tam linki do stron regionalnych dyrekcji, a tam z kolei do stron nadle�nictw. Znajdziecie tam bie��ce i aktualne informacje o zagro�eniach i rady jak ich unika�. Bezpiecznie jest te�, szczeg�lnie zupe�nie „zielonym” le�nym turystom wybiera� trasy przygotowane przez le�nik�w i opatrzone tablicami informacyjnymi. Czas sp�dzony w lesie opr�cz doskona�ego relaksu pozwala odzyska� zachwian� p�dem �ycia r�wnowag� i uczy szacunku do Natury.

Gdy sporo wiemy o lesie, czujemy si� tam bezpiecznie. Sk�d czerpa� wiedz�? Trzeba du�o czyta�, a tyle jest �wietnych ksi��ek o lesie, mo�na te� spyta� „swojego” le�niczego no i warto zagl�da� do mojego blogu. Nawet w trakcie najd�u�szej maj�wki wsp�czesnej Europy…

Le�niczy Jarek- lesniczy@erys.pl

Szcz�ciarz bielik

lesniczy.lp@NOSPAM.gazeta.pl — Sun, 29 Apr 2012 22:11:47 +0200

Szcz�ciarz z tego bielika, bo trafi� na le�nik�w, a szczeg�lnie na in�yniera nadzoru z Nadle�nictwa Trzciel - W�odzimierza Rudawskiego. W�odek to Przyrodnik przez du�e " P" i cho� jest cichym i skromnym cz�owiekiem dla polskiej przyrody zrobi� ju� naprawd� wiele. Co przytrafi�o si� bielikowi, o kt�rym mowa?

Okolice Trzciela to ptasi raj, szczeg�lnie okolice jeziora Wielkiego i ca�a rynna jezior ci�gn�cych si� od Trzciela do Pszczewa . Bieliki s� tam cz�sto widywane. � 9 kwietnia w�dkarze obserwowali bitw� bielik�w. 3 ptaki ok�ada�y si� skrzyd�ami i zderza�y w powietrzu. Na terytorium pary pojawi� si� intruz i �le na tym wyszed�. Zosta� pokonany przez par� broni�c� swojego terytorium. Poobijany, podrapany siedzia� osowia�y i dysza�. W�dkarze w trosce o to, aby nie sta� si� w nocy pokarmem lisa czy jenota zawiadomili le�nik�w.

� W�odek Rudawski zorganizowa� ekip� pracownik�w Nadle�nictwa Trzciel, kt�ra pr�bowa�a pojma� herbowego ptaka. Nie by�o �atwo. Sk�d ptak mia� wiedzie�, �e ludzie chc� mu pom�c? Bielik osaczony w trzcinach zwia� ostatecznie na wod�, wios�uj�c skrzyd�ami i konieczna by�a pogo� przy u�yciu ��dki. Wreszcie uda�o si� go pojma�. Gdyby wiedzia�, �e jest nie pierwszym bielikiem uratowanym przez W�odka, pewnie z ochot� sam wlaz�by mu do auta:

�W specjalnej klatce zosta� troskliwie przetransportowany przez stra�nik�w le�nych do Centrum Kwarantanny i Rehabilitacji Ptak�w Dzikich przy Nowym ZOO w Poznaniu. Zosta� tam opatrzony i po kr�tkiej rehabilitacji szybko przywr�cony do znakomitej kondycji. 26 kwietnia wr�ci� w okolice Trzciela. Ca�� powrotn� drog� z Poznania znakomity znawca bielik�w, Tadeusz Mizera t�umaczy� mu jakie mia� szcz�cie, �e trafi� na W�odka. Prezes Komitetu Ochrony Or��w t�umaczy� mu tak�e, �eby nie wcina� si� w relacje par, a poszuka� sobie sposobem „na w�asny szpon” prywatnej partnerki. Bieliki �yj� oko�o 30 lat i tworz� cz�sto pary na ca�e �ycie, a zatem warto si� stara�. Ale nie tak, �eby bijatyki urz�dza�.�Lepiej nie nadu�ywa� gotowo�ci do pomocy ze strony le�nik�w, bo oni s� bardzo zaj�tymi lud�mi… Nie wiadomo, czy ptak wzi�� sobie do serca te nauki. Jednak z wymown� wdzi�czno�ci� spogl�da� na W�odka.

�Bielik w eskorcie grupy le�nik�w, w b�ysku fleszy i pod czujnym okiem kamery w r�ku naszej nieocenionej Wandy:

�specjalistki w naszym nadle�nictwie od ochrony przyrody i lasu udowodni�, �e ju� �wietnie lata. Szybko znikn�� za horyzontem i ani my�la� dzi�kowa� za ocalenie. Otrzyma� kolorowe obr�czki, kt�re wprawnemu oku ornitologa i le�nika umo�liwi� identyfikacj� ptaka w terenie. Niech go szcz�cie nie opuszcza.

�A przy okazji pami�tajcie, �e bielik to nie orze� , zaliczany jest do rodziny jastrz�biowatych. Jednak najprawdopodobniej to bielik jest umieszczany w polskim godle od 1295 roku. Jego populacja by�a w Polsce po II wojnie ju� skrajnie nieliczna, ale to g��wnie dzi�ki m�dro�ci le�nik�w, kt�rzy z sercem zabrali si� za jego czynn� ochron�, zosta�a mocno odbudowana. Teraz coraz cz�ciej mo�na spotka� w terenie jego majestatyczn�, charakterystyczn� sylwetk�. Czasami widuj� bieliki nawet nad moj� le�nicz�wk�, a z racji tego, �e mam 12 jezior w le�nictwie spotykamy si� cz�sto.

� Le�niczy Jarek- lesniczy@erys.pl

Ponownie ruszy�a Akademia Le�niczego

lesniczy.lp@NOSPAM.gazeta.pl — Tue, 24 Apr 2012 19:31:47 +0200

Le�niczowie ca�e swoje �ycie musz� si� uczy� i doskonali� r�norodne umiej�tno�ci.Dlatego cz�sto mo�na zobaczy� taki widok:

�Rozw�j cywilizacji niesie ze sob� nowe wyzwania – komputery, GPS, mapy numeryczne, nowe media. Bruliony odbi�rki drewna i tradycyjne notatniki ust�puj� miejsca tabletom i palmtopom:

� Coraz wi�ksze zainteresowanie sprawami lasu wymaga doskonalenia umiej�tno�ci z r�nych dziedzin komunikacji spo�ecznej, wiedzy z pogranicza public relations i szeroko poj�tego marketingu. Nie ka�dy le�niczy jest taki dobry jak Staszek z Sul�cina, czy Micha� z Mi�dzylesia:

� Jestem �ywym, cho� dla Was, odwiedzaj�cych tego bloga, mo�e bardziej wirtualnym przyk�adem le�niczego zmagaj�cego si� z nowymi i nietypowymi dla niego dziedzinami. Do tej pory nie zajmowa�em si� nowymi mediami i nie sp�dza�em tyle czasu przed komputerem. Da�em si� jednak "wci�gn��" i nie �a�uj� tej decyzji. �Przez pewien czas, kt�ry przyni�s� ponad 130 moich wpis�w na tym blogu stara�em si� Wam stworzy� prawdziwy, daleki od utartego stereotypu wizerunek wsp�czesnego le�nika. No i bez obaw, nie uwa�am, �e to si� w pe�ni uda�o, tote� nie zamierzam przesta� opowiada� o tym co w lesie i u le�niczego piszczy…

W tym roku w ca�ym kraju wdra�any jest projekt „komputerowe biurko le�niczego” i zapowiada si� wiele innych zmian w pracy le�niczego. St�d pomimo wielu obowi�zk�w i cudownej wiosny, kt�ra ci�gnie swym urokiem le�niczego do lasu trzeba si� uczy�. Ju� po raz drugi rozpocz�a dzia�alno�� Akademia Le�niczego. Opowiada�em Wam wcze�niej o tym przedsi�wzi�ciu.

�Wyk�ady inauguruj�ce drugi cykl szkole� rozpocz�y si� 14 lutego w Orzechowie Morskim. Szkoli�a si� tam najliczniejsza, a� 47 osobowa grupa le�niczych z p�nocnej Polski. Kolejna grupa spotka�a si� w dniach 20-22 lutego w Janowie Lubelskim.� W�a�nie zako�czy�a si� kolejna edycja, tak�e w lubuskim, urokliwym �agowie, gdzie w ubieg�ym roku sam zdobywa�em presti�owy tytu� absolwenta Akademii Le�niczego:

� Mile wspominam ten czas nie tylko z powodu pok�ad�w wiedzy, kt�r� le�niczowie zg��biali podczas wielu godzin wyk�ad�w, ale tak�e z powodu nowych znajomo�ci, kt�re tam zawar�em z fajnymi le�nikami z r�nych region�w kraju. Utrzymujemy nadal te kontakty i wspominamy mile akademickie czasy. L e�niczowie z innych cz�ci naszego kraju b�d� mieli zaj�cia tak�e w Malin�wce k. E�ku, Nag�rzycach k. Tomaszowa Maz. oraz Ustroniu Jaszowcu. Wyk�adowcy b�d� ich szkoli� wed�ug programu u�o�onego przez specjalist�w z ORWLP Bedo�. Akademia ma ju� 126 absolwent�w, kt�rzy w minionym roku zg��biali wiedz� bardzo przydatn� le�niczym w ich codziennej pracy. Dobry odbi�r Akademii w �rodowisku le�nik�w przyczyni� si� do kontynuacji i rozwoju tego projektu.

� W tym roku na zlecenie Dyrekcji Generalnej LP przygotowano cykl szkole� dla 211 le�niczych ( po�r�d nich jest 6 kobiet) z ca�ego kraju. Dla ka�dej z 6 grup zaplanowano 6 trzydniowych zjazd�w, co ��cznie gwarantuje 144 godziny wyk�adowe. Po ubieg�orocznych do�wiadczeniach skorygowano nieco program akademicki i jeszcze bardziej postawiono na praktyczna wiedz� o le�nictwie. Dlatego si�gni�to po wyk�adowc�w, kt�rzy maj� do�wiadczenie zawodowe z pracy terenowej w le�nictwie, tak�e na stanowisku le�niczego. Tematyka zaj�� opr�cz zagadnie� z hodowli, ochrony, u�ytkowania lasu, bhp oraz techniki zawiera zwykle nowe dla le�niczych tematy. S� to warsztaty po�wi�cone zarz�dzaniu sob� w czasie, autoprezentacji, marketingowi i komunikacji spo�ecznej.

W ostatnim czasie zmieni�o si� wiele fundamentalnych dla le�nictwa instrukcji i przepis�w, a zatem szkolenie b�dzie z pewno�ci� po�yteczne dla le�niczych i naszych las�w. Wa�na jest tak�e integracja tej grupy, bo le�niczowie pracuj� w rozproszeniu, cz�sto samotnie borykaj�c si� z r�nymi dylematami. Pomimo popularno�ci nowych medi�w, bogactwa form komunikacji i rozwoju portali spo�eczno�ciowych nic nie zast�pi prawdziwej rozmowy w mi�ym towarzystwie. Tak jak opisy i nawet najpi�kniejsze fotografie na tym blogu nie zast�pi� kontaktu z autentyczn� przyrod� i �ywym le�niczym. Jednak przecie� nie ka�dy tak jak ja, mo�e codziennie bywa� w lesie, a blog lesniczego odwiedza� mo�na bez ogranicze�. Mo�na te� pyta�, komentowa� i rozmawia�, do czego nieustannie zach�cam zawsze podaj�c adres do korespondencji:�

Le�niczy Jarek - lesniczy@erys.pl