O tym co w lesie piszczy...
O autorach
RSS
wtorek, 20 stycznia 2015

383min

 

POMNIKAMI PRZYRODY, w rozumieniu aktualnych przepisów o ochronie przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupienia o szczególnej wartości naukowej, kulturowej, historyczno-pamiątkowej i krajobrazowej oraz odznaczające się  indywidualnymi cechami, wyróżniającymi się wśród innych tworów.  Mają nie tylko duże znaczenie dla nauki, ale znacząco poprawiają estetykę krajobrazu, bo zwiększają jego różnorodność i podnoszą atrakcyjność. Często są one związane z określonymi wydarzeniami historycznymi lub wybitnymi postaciami naszej kultury narodowej.

Najczęściej są to sędziwe i okazałych rozmiarów pojedyncze drzewa, rzadziej krzewy lub  grupy jak np. te wiązy z okolic Wierzbna:

3831

Pomnikami przyrody bywają także aleje, głazy narzutowe i skałki, źródła i wywierzyska, wodospady, jary, jaskinie. Za pomnik przyrody mogą zostać także uznane niewielkie powierzchnie (do 2 ha) wymagające ochrony ze względu na występujące na nich szczególnie rzadkie i cenne z przyrodniczego punktu widzenia zespoły roślinne (np. torfowiska, murawy) Najczęściej jednak z pomnikiem przyrody kojarzy się nam potężny, pojedynczy dąb:

3832

Ostatnio bezmyślni ludzie zniszczyli kilka z nich wzniecając pożary. Tak zginęły lubuskie sławne dęby Napoleon i Chrobry.

Twórcą pojęcia „pomnik przyrody” jest niemiecki przyrodnik, podróżnik i geograf Alexander von Humboldt (1769-1859). Z odbytej do Ameryki południowej słynnej wyprawy naukowej sporządził szczegółowy opis, w którym m.in. przedstawił rosnące w Wenezueli olbrzymie drzewo z rodziny Mimosaceae zwane „Zamang”. Uważając je najstarsze i najpotężniejsze w tym kraju, porównywał je z drzewem smoczym (Dracena draco) z okolicy Orotawy na Wyspach Kanaryjskich i nazwał „pomnikiem przyrody”. Humboldt pisał:

„ Widok sędziwych drzew posiada w sobie coś wielkiego i wzniosłego, dlatego też naruszenie tych pomników przyrody (…) jest surowo karane.”

Ale czy można ukarać wiatr?

Wczoraj przeglądałem różne zakątki mojego leśnictwa planując szacunki brakarskie na 2016 rok, kończący 10-letni plan zadań ustalony dla mojego leśnictwa. Zadzwonił do mnie podleśniczy Irek z informacją, że w oddz. 84 wiatr połamał potężną topolę. Pojechałem tam sprawdzić co się wydarzyło, choć topola rośnie w towarzystwie drugiej poza lasem, przy gruntowej drodze gminnej. Obie tworzą pewnego rodzaju bramę przy dawnym trakcie i już wiele lat temu zostały uznane za pomniki przyrody.

Czy wiecie jak ustanowić pomnik przyrody?

Ustanowienie pomnika przyrody od sierpnia 2009 r. następuje wyłącznie w formie uchwały rady gminy, określającej nazwę danego pomnika, jego położenie, sprawującego nadzór, szczególne cele ochrony i inne szczegóły. Uchwała wymaga uzgodnienia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska. Wcześniej istniał także tryb ustanawiania pomnika przyrody w drodze rozporządzenia wojewody, obecnie już nie funkcjonujący.

Zgłoszenia pomnika przyrody (poprzez wypełnienie wniosku i złożenie go w urzędzie gminy) może dokonać każdy (zarówno osoby prywatne jak np. szkoły czy stowarzyszenia). Przed złożeniem wniosku warto upewnić się w urzędzie gminy, nadleśnictwie czy u Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody czy drzewo nie jest objęte już ochroną.  Do wniosku należy dołączyć dokładny szkic, umożliwiający odnalezienie wnioskowanego obiektu w terenie oraz fotografie. Gdy jest to drzewo lub grupa drzew warto też pomierzyć ich obwody lub pierśnice ( średnice na wysokości piersi, czyli ok. 1,30m), choć nie jest to najważniejsze kryterium uznania za pomnik przyrody. Podane w specjalnej tabeli wymiary dla poszczególnych gatunków są tylko wskazówką. Jeśli drzewo jest wyjątkowo dorodne, rozłożyste, rośnie w interesującym, często odwiedzanym punkcie i w jakiś sposób zaistniało w świadomości lokalnej społeczności, można je uznać za pomnik przyrody mimo mniejszych niż podane dolne pierśnice. I odwrotnie – jeśli drzewo rośnie w okolicy obfitującej w okazałe drzewa tego samego gatunku, a wiele z nich, znacznie okazalszych, zostało już uznanych za pomniki przyrody, to mimo osiągnięcia odpowiednich rozmiarów nie musi być uznane za pomnik przyrody.

 

Dotychczas w Polsce za pomniki przyrody uznano blisko 35 tysięcy obiektów, w tym ponad 10 tysięcy utworzonych zostało w Lasach Państwowych.

Gdy dojechałem w okolice Policka do topól przy gminnej drodze zobaczyłem smutny widok:

3833

Jedna z topól praktycznie przestała istnieć. Wiatr pogruchotał ją na kawałki. Połamane potężne konary całkowicie zatarasowały drogę:

3834

Przypomniałem sobie, że w styczniu 2007 roku obie topole ucierpiały już od wiatru, który wtedy powalił w moim leśnictwie drzew na ponad 5 tys. m3 drewna:

3835

Straty były tak duże, że reportaż na ten temat nakręciła gorzowska TVP 3. Skutki wichury stojąc na tle połamanych topól relacjonował wtedy młody reporter Mateusz Karkoszka:

3836

Mateusz do dziś interesuje się sprawami przyrody i jest wiodącym dziennikarzem w regionalnej telewizji. Urzędnicy z UG Pszczew zajęli się wtedy topolami i po zabiegach konserwatorskich stały one kolejne lata ciesząc oko miejscowych i turystów swoją potęgą. Cóż, topole nie są jednak długowiecznymi drzewami i teraz pozornie nie taki silny wiatr łatwo pokonał pomnikowe drzewo. Zostało kompletnie zniszczone:

3837

Zadzwoniłem do urzędu gminy z informacją o zdarzeniu. Pomnikowe drzewo przestało istnieć, została tylko z niego sterta drewna.  Rada gminy może również, ale tylko po uzgodnieniu z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska, znieść wcześniej ustanowiony pomnik przyrody w przypadku utraty jego wartości przyrodniczych i krajobrazowych. Może też to zrobić w przypadku gdy jego zniesienie jest niezbędne dla zapewnienia powszechnego bezpieczeństwa lub w sytuacji,  gdy koliduje on z realizacją inwestycji celu publicznego. Tym razem pomnik uległ siłom przyrody, a krajobraz okolic Policka istotnie zmienił się. Dobrze, że w okolicy jest wiele potężnych drzew, szczególnie dębów, ale szkoda, że topola została pozbawiona towarzystwa siostry.

Leśniczy Jarek- lesniczy@erys.pl

 

 

23:26, lesniczy.lp
Link Komentarze (5) »
piątek, 16 stycznia 2015

382min

Początek roku powitał nas wiosenną pogodą i silnymi wiatrami. Nietypowe na styczeń, wysokie temperatury obudziły wichurę. Wiało solidnie, szczególnie nad morzem, gdzie podobno flądry wywiewało z wody na bałtycki klif. To akurat nic strasznego, ale psotny wiatr połamał wiele słupów energetycznych, „zabierając” prąd tysiącom domostw i firm, a także nabroił solidnie w niektórych lasach i zadrzewieniach.

Wietrzna sytuacja utrzymywała się przez kilka dni, przysparzając wiele dodatkowej pracy także leśnikom. Bo zwykle we wszelkich wiadomościach pokazuje się strażaków i energetyków przy pracy, gdy usuwają powalone drzewa. Część dróg odblokowują także leśnicy. A gruntowe drogi biegnące przez lasy, o które stale troszczą się leśnicy? Wiadomo, że nie są one tak ważne jak miejskie arterie. Jednak gruntowymi drogami jeździ wielu ludzi. Dojeżdżają do pracy, sklepu, lekarza, wożą dzieci do szkoły. Dlatego po silnych wiatrach leśnicy natychmiast ruszają w teren i sprawdzają m.in. przejezdność dróg.

Drogi leśne, których część w każdym nadleśnictwie jest udostępniona do publicznego ruchu samochodowego służą lokalnej społeczności, są potrzebne też do wywozu drewna ale przede wszystkim zapewniają lasom bezpieczeństwo na wypadek pożaru. Dlatego muszą być stale przejezdne i bez przykrych niespodzianek np. w postaci złamanego konaru wiszącego nad pasem drogi.

Kilka dni sprawdzałem z podleśniczymi wszystkie zakątki na obszarze ponad 2 tysięcy hektarów mojego leśnictwa. Oprócz dróg są tam też budynki, budowle i cenne ogrodzenia upraw leśnych, a cały ten majątek trzeba stale monitorować. Należało obejść i dokładnie sprawdzić stan ogrodzeń, bo jedno złamane drzewo położone na siatce otwiera szeroko drogę dla saren i jeleni.

3821

 Młode dęby, buki czy modrzewie przez lata zabezpieczone płotem w ten sposób stają się miejscem, gdzie chętnie żeruje zwierzyna spragniona zimą soczystej karmy. Trzeba jak najszybciej zlokalizować takie miejsca, szybko usunąć powalone drzewa i naprawić ogrodzenie. Nie jest to proste w pierwszych dniach roku bo oprócz wiatru bardzo kłopotliwa jest też „biurokracja”. W wielu nadleśnictwach dopiero są rozstrzygane przetargi na usługi leśne, podpisywane umowy regulujące zasady współpracy i zlecania prac, dlatego czasem leśniczy nie ma komu zlecić naprawę ogrodzenia czy odblokowanie drogi zawalonej drzewami.

Bez podpisanej umowy i załatwienia wszelkich, bardzo licznych  „papierowych” czynności nie można wystawić zlecenia na leśne prace. Podobnie jak na sprzątanie leśnych parkingów, gdzie po świętach i świątecznych „porządkach” przybyło wiele worów ze śmieciami.

 38221

 Bo tak jest łatwo i wygodnie, a przecież leśnicy i tak wywożą stamtąd śmieci…  Było tyle szumu medialnego, gdy zmieniała się ustawa ”śmieciowa”, ale tu nie o przepis i papierowy zapis chodzi, a o uczciwość i swoistą mentalność ludzi. Cierpliwie sprzątamy nadal śmieci z lasu. W moim leśnictwie wiatr na szczęście nie wyrządził większych szkód. Połamał lub wywrócił tylko pojedyncze drzewa.

3823

 Kilka dróg było jednak nieprzejezdnych, no i oczywiście ucierpiało także parę ogrodzeń. Udało się jednak własnymi siłami naprawić skutki wichury, bo chyba dopiero od poniedziałku będzie możliwe zlecanie prac przedsiębiorcy leśnemu z którym rozpoczynam współpracę w tym roku. To już szósta albo siódma firma z kolei, z którą będę współpracował w tym roku. Muszę jeszcze do poniedziałku przygotować sporo dokumentów, aby wszystko było w zgodzie z przepisami i instrukcjami.

Należy spisać protokół uzgodnień z zakresie stosowania się do zasad bhp, ochrony przeciwpożarowej i wymogów standardów certyfikacji prac leśnych. Muszę też wyjąć z segregatorów wcześniej wykonane szkice zrębowe i szkice szlaków w trzebieżach zaplanowanych na ten rok. Potrzebne będzie też zestawienie zaplanowanych stref i odległości zrywki, projekt czyszczeń wczesnych i późnych oraz mapka z naniesionymi zrębami i trzebieżami zaplanowanymi na ten rok. Potem będzie czas na szkice upraw i mnóstwo dokumentów związanych z tegorocznymi odnowieniami.

Zdecydowana większość leśniczych nie lubi tego dłubania w dokumentach, bo jest to żmudne i bardzo pracochłonne zajęcie. Czasem trzeba jednak zakopać się na długie godziny w kancelarii leśnictwa :

3824

Dokumentów jest coraz więcej i trzeba je cierpliwie i dokładnie przygotowywać, gromadzić w odpowiedni sposób, archiwizować. Wszyscy wiemy, że są ważne i potrzebne, ale to zło konieczne.  Leśniczy jest przecież bardziej potrzebny w lesie, bo tam trzeba podejmować decyzje, instruować pracowników ZUL i wydawać drewno, które wyjeżdża do różnych firm. To także wymaga tworzenia dokumentów, które w lesie leśniczy drukuje z rejestatora leśniczego przy użyciu przenośnej drukarki termicznej.

 38261

Do stworzenia kwitu wywozowego potrzeba mnóstwa danych zawartych w wielu dokumentach: pozycji planu, numeru umowy odbiorcy drewna, daty  i numeru upoważnienia dla przewoźnika drewna, numeru partii wywozowej, która jest wcześniej awizowana itd. Nic dziwnego, że w kancelarii leśniczego stoi tyle szaf z dokumentami.

Ale powoli zmienia się ta sytuacja i jest szansa, że niebawem dokumentów będzie znacznie mniej. Od stycznia obowiązuje leśników nowe zarządzenie dyrektora generalnego w sprawie instrukcji kancelaryjnej i archiwizowania dokumentów. Sankcjonuje ono także przekazywanie dokumentów w formie cyfrowej. Przecież dziś w każdej kancelarii leśniczego stoi komputerowe stanowisko pracy z dostępem do internetu, są mapy cyfrowe i najczęściej dwa rejestratory danych

3825

Leśniczowie coraz lepiej radzą sobie z nowoczesnymi technologiami i chętnie uczą się nowych rozwiązań. Niespełna 50% podleśniczych i ponad 50% leśniczych posiada już dyplom szkoły wyższej, a wszyscy łatwo przyswajają nowe umiejętności. Może będzie to przyczynkiem do tego, że będziemy malować mniej mapek przy użyciu szkolnych kredek, tworzyć mniej różnych dokumentów „na wszelki wypadek”, a świetny przepływ informacji z wykorzystaniem poczty elektronicznej wykluczy zajmowanie się jedną sprawą w kilku komórkach firmy i wielokrotne jej rejestrowanie.

To leśniczy, który jest na samym dole trójszczeblowego podziału firmy najlepiej wie ile do niego trafia, często sprzecznych ze sobą lub wykluczających się, zarządzeń, instrukcji czy postanowień. Już nie wspomnę o dokumentach tworzonych na potrzeby rozmaitych kontroli, a przecież leśników stale kontroluje kilkanaście różnych instytucji.

Każdy dokument jest ważny, stąd trzeba do przeczytać, wpiąć gdzie trzeba, aby go potem szybko znaleźć i najczęściej przygotować w odpowiedzi na jego postanowienia szereg innych, niezbędnych dokumentów. A w tym czasie w lesie dzieje się tyle ciekawych i ważnych rzeczy. Chęć czynu i  ciekawość lasu odrywa od segregatorów i teczek do zapachu świeżej żywicy, warkotu pił i ciągników oraz ciszy zimowego lasu. Dusza leśnego romantyka rwie się do krajobrazów sosnowych borów, szeleszczących suchymi trzcinami jezior śródleśnych i tajemnic mieszkańców lasu.

Szanujemy wszyscy dokumenty i rozumiemy potrzebę ich istnienia, naturalnie we wciąż zmniejszającej się ilości... Jednak gdy zamiast wpatrywania się w tabelki excela czy analizy rozbioru strzały sosny dokonane przez program acer zapatrzymy się w las, zobaczymy ciekawsze rzeczy. Oko leśniczego, choć wspierane przez „oko Wielkiego Brata”

3827

najlepiej w wersji „na żywo i bezpośrednio” oceni stan lasu i dostrzeże bezpośrednie zagrożenia dla jego kondycji i trwałości.

 

 A gdy leśniczy przysiądzie sobie gdzieś na chwilę przy ludziach pracujących jak dawniej, piłą i siekierą, zdobędzie wiedzę, której nie uczą na uniwersytetach i akademiach. To rzecz tak samo ważna jak „te wszystkie papiery”, a także mająca ogromne znaczenie dla wizerunku leśnika i dobrej komunikacji z otoczeniem, o czym powinni pamiętać wszyscy tworzący tabelki, sprawozdania i nie zawsze ważne dokumenty.

 Leśniczy, choć oczywiście wypełnia dobrze rolę nowoczesnego menedżera, musi mieć czas nie tylko na komputer i dokumenty lecz także czas dla lasu, ludzi i siebie. Czasem musi mieć chwilę na wsłuchanie się w las i własne myśli.  Gdy z kolei czasem stanie na chwilę sam w ciszy lasu ma szansę na spotkanie takie, jakiego doświadczył niedawno mój kolega leśniczy Jurek z leśnictwa Darów w beskidzkim Rymanowie:

3828

Niedźwiedź przyszedł do niego na 10 metrów, a potem gdy zobaczył leśniczego błyskawicznie uskoczył w młodnik. Bo zwierz leśny i leśniczy chodzą swoimi drogami i krzywdy sobie na ogół nie robią… Jurek na szczęście miał przy sobie aparat fotograficzny i użyczył mi „dokumentację” z tego spotkania. Patrzę na tę piękną, niezwykłą fotkę Jurka i szczerze mu zazdroszczę taaakiego spotkania...

Tymczasem kończę porządki w segregatorach i wynoszę teczki przygotowane do archiwizacji oraz worki ze zbędnymi  „papierzyskami” przeznaczone na makulaturę. Zbliża się już coraz bardziej termin wykonywania szacunków brakarskich, a to kolejne teczki wydruków z programu Brakarz. Ach, te papiery! To pewnie jednak jeszcze na jakiś czas wierny towarzysz leśniczego i najlepiej  go po prostu polubić…

Leśniczy Jarek- lesniczy@erys.pl

13:46, lesniczy.lp
Link Komentarze (1) »
sobota, 10 stycznia 2015

 

381min_1

Wielu z nas, choć  pracujących w różnych branżach, nie lubi wszelkiego rodzaju szkoleń. Bo to nuda monotonnych wykładów i „łykanie” potężnych dawek teorii, czasem nawet  bardzo odstającej od praktyki.  No i  jest to nie dla każdego miła konieczność czasem długiego dojazdu do miejsca szkolenia, okupiona jeszcze stresem związanym ze zdawaniem kolejnego w życiu egzaminu. Bywają jednak szczególne szkolenia, które dowodzą, że podnoszenie kwalifikacji i zdobywanie nowych umiejętności może być trzy razy P, czyli: pożyteczne, potrzebne i przyjemne.

Według tej zasady funkcjonuje od 2011 roku Akademia Leśniczego, organizowana na zlecenie Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych. Akademia to swojego rodzaju „podyplomówka”,  unikalny cykl szkoleń dedykowanych leśniczym z Lasów Państwowych, niezależnie od ich wykształcenia, wieku czy stażu zawodowego. Studentów AL typują nadleśniczowie niektórych nadleśnictw, którzy  udział w zajęciach wybranych leśniczych traktują jako ważne i przydatne poszerzenie wiedzy z zakresu szeroko rozumianego leśnictwa oraz formę wyróżnienia.

W Polsce jest obecnie około 5,5 tysiąca leśniczych, a docelowo akademię ma ukończyć 1500 spośród nich, czyli około 30%. Akademia, której symbolem jest ulubiony ptak leśników- sowa, osiągnęła właśnie półmetek, bo do tej pory status jej absolwenta uzyskało 755 leśniczych. Od lutego 2015 rusza kolejna, piąta edycja, a w szkoleniach weźmie udział 210 leśniczych z całej Polski.

Zajęcia dla leśniczych organizuje Ośrodek Rozwojowo-Wdrożeniowy Lasów Państwowych w Bedoniu pod czujnym okiem Miłosławy Hyży- zastępcy dyrektora ORWLP i jednocześnie kierownika Zespołu Szkoleń i Turystyki.

3811

Szkolenia realizowane są na terenie całej Polski w 6 ośrodkach szkoleniowo-wypoczynkowych lub edukacyjnych LP. Leśniczowie dojeżdżają na zajęcia do najbliższych sobie ośrodków. Znajdują się one w Orzechowie Morskim k. Ustki, Malinówce k. Ełku, Nagórzycach k. Tomaszowa Mazowieckiego, Janowie Lubelskim k. Zamościa oraz Łagowie k. Świebodzina. Akademia składa się z 6 bloków różnorodnych szkoleń, które odbywają się w 3 dniach roboczych, a każdy z nich kończy się egzaminem. Zajęcia odbywają się w formie wykładów, warsztatów, czasem także w terenie. W każdym z 6 ośrodków spotykają się podczas akademickich zjazdów  leśniczowie z terenu różnych nadleśnictw i dyrekcji regionalnych LP. Na co dzień pracują samotnie, w rozproszeniu, przytłoczeni bagażem rozlicznych obowiązków, stąd taka wymiana poglądów i doświadczeń pomiędzy Bracią Leśną stanowi wielki atut akademii.

Zjazdy zawsze perfekcyjnie przygotowuje Tomasz Biały z Zespołu Szkoleń ORWLP, który dba o studentów, wykładowców i wszelkie detale organizacyjne, których jest przecież mnóstwo. To dobry duch akademii:

 38121

Program szkoleń skupionych w 6 blokach tematycznych jest bardzo szeroki. Oprócz wielu zagadnień związanych z aktualizacją wiedzy leśniczych z zakresu hodowli, ochrony lasu, pozyskania drewna, certyfikacji prac leśnych  oraz ochrony przyrody, zawiera wiele innych, czasem zupełnie nowych umiejętności. Przecież niektórzy z nas, leśniczych kończyli leśne uczelnie już wiele lat temu, a po drodze tak wiele zmieniło się wokół nas.  Dlatego wielkim zainteresowaniem cieszą się zajęcia związane z obsługą rejestratorów, komputerowego stanowiska leśniczego, map numerycznych, wykorzystania GPS i GIS

3813

 Czasem warto przypomnieć sobie lub poznać współczesne zasady eksploatacji, oznakowania, konserwacji oraz budowy nowych dróg leśnych i ta dziedzina wykładana oraz praktycznie okazywana w terenie przez dra Grzegorza Trzcińskiego budzi wielkie zainteresowanie uczestników szkolenia:

 3814

 

Ważnym zadaniem AL jest utrzymanie właściwego i pozytywnego wizerunku Lasów Państwowych oraz prestiżu leśniczego, który jest ambasadorem marki leśników w terenie. Stąd wiele godzin wykładów poświęca się na dziedziny w zasadzie nieobecne w kanonie nauk leśnych: autoprezentacja i komunikacja społeczna, zarządzanie sobą w czasie, wystąpienia publiczne i umiejętność kontaktów z przedstawicielami mediów. Warsztaty z udziałem Przemysława Przybylskiego, który był wcześniej rzecznikiem LP oraz Magdy Sawicz, eksperta ds. PR i autoprezentacji są zawsze wysoko oceniane przez leśniczych

3815

Czasem warto sobie przypomnieć zasady savoir vivre, obyczaje związane z wręczaniem wizytówek, lekcje stylu związane z doborem obuwia, krawatów, a nawet przeznaczenia szklanych naczyń:

3816

Sprawy dbałości o wizerunek, zasady noszenia mundurów, ceremoniał leśny, właściwa polityka informacyjna nabierają coraz większego znaczenia. Podobnie jak umiejętności związane z PR, pojmowanym jako promocja leśnej reputacji i marketing, który w leśnictwie jest dziedziną „dziewiczą” oraz kojarzoną tylko z rynkiem drzewnym. Warto zadbać o posiadanie innych, „poza leśnych” umiejętności, bo dziś szerokie kompetencje to solidny atut. „Zasoby ludzkie” to ogromny kapitał, ale to nie sami ludzie są wartością lecz to, co w siebie zainwestowali. Warto pamiętać tezę, którą już dawno temu sprecyzowali teoretycy marketingu. Według nich pracownik sam w sobie nie jest kapitałem, lecz dopiero jego zdolności, doświadczenia, wiedza, umiejętności i inne wybitne cechy, które posiada i które potrafi wykorzystać.

 

Umiejętność przekazywania informacji społeczeństwu o tym co robimy w lesie jest tak samo ważna jak umiejętność prowadzenia racjonalnej gospodarki leśnej na podstawach przyrodniczych. Skoro dbamy o to, aby lasy były dla ludzi, jesteśmy ludziom winni dokładną i zrozumiałą informację o tym co, jak i po co robimy w lesie. Tego właśnie m.in. uczą się leśniczowie podczas zajęć Akademii Leśniczego.

Bo cóż z tego, że świetnie dbamy o państwowe lasy i ojczystą przyrodę, skoro ludzie o tym nie wiedzą? Osobnym rozdziałem jest solidna dbałość o wizerunek, markę i tożsamość naszej firmy. Aby o nie dbać, trzeba je poznać i zrozumieć ich sens. Wizerunek- są to przecież ulotne wrażenia i emocje, obraz jaki mają w świadomości ludzie. To jest to, co społeczeństwo myśli na temat leśników i Lasów Państwowych, z mozołem budowane, a łatwe do stracenia przez nawet drobny epizod. Tożsamość firmowa - to elementy, za pomocą których ludzie identyfikują leśników, wyróżniają ich spośród innych branż i służb (logo, mundury, kolor firmowy itp.) Razem składają się one na kulturę firmy, a jej fundamentem jest szacunek dla człowieka. Dlatego marketing leśny i promocja leśnictwa są coraz ważniejszymi dziedzinami w pracy leśniczego:

 38171

Promocji leśnictwa sprzyjają kontakty ze znanymi osobami, stąd i słuchaczy AL odwiedzają czasem z krótkim wykładem osoby powszechnie znane, jak choćby ekspert polskiej, tradycyjnej kuchni Grzegorz Russak

 381_81

Leśniczowie na czas zjazdów choć na chwilę odrywają się od codziennych, bardzo absorbujących zajęć, co pozwala na nabranie dystansu i świeżego spojrzenia na codzienne obowiązki. Wolny czas po zakończonych wykładach mogą poświęcić na wymianę doświadczeń i informacji ale także jest to okazja do poznania miejscowych atrakcji turystycznych. To zadziwiające, ale jakże często sprawdza się powiedzenie: „cudze chwalicie, swego nie znacie” i dlatego organizatorzy akademii organizują np. wyprawy do bunkrów MRU uczestnikom szkoleń w Łagowie Lubuskim lub do Muzeum Żywieckiego leśniczym spotykającym się w Ustroniu-Jaszowcu.

Czas studiowania w Akademii Leśniczego to fajna przygoda i zdobycie dodatkowych kompetencji, bo wykładowcami są doskonali eksperci i praktycy w swoich dziedzinach: pracownicy naukowi uczelni, trenerzy oraz pracownicy wszystkich szczebli Lasów Państwowych -od dyrekcji generalnej po podleśniczego. Jestem dumny, że posiadam status absolwenta pierwszej edycji AL i dyplom jej ukończenia, podpisany przez dyrektora generalnego:

3819

Serdecznie pozdrawiam poznanych w Łagowie w 2011 roku kolegów leśniczych z dyrekcji zielonogórskiej, poznańskiej, wrocławskiej no i oczywiście szczecińskiej. Czasem spoglądam na akademicką fotografię i z sympatią wspominam miłe chwile spędzone w otoczeniu łagowskich buczyn i Zamku Joannitów

38110

Potem spotykałem wielu innych leśniczych z całego kraju i wszyscy bardzo pozytywnie oceniają ideę takiego doskonalenia leśnej wiedzy. Sądzę, że inne branże mogą zazdrościć leśnikom takiej unikalnej akademii. Wyjazdy integracyjne, dni firmowe, szkolenia i różnego rodzaju imprezy integracyjne są dość popularne. Także w LP, bo w tak dużej, ogólnopolskiej firmie, gdzie pracuje ponad 25 tysięcy ludzi wciąż trzeba się szkolić. Akademia Leśniczego jest jednak wyjątkowo solidną inwestycją firmy w leśniczych i dowodem, że to właśnie oni są ważną oraz prestiżową grupą zawodową w Lasach Państwowych.

 

Leśniczy Jarek- lesniczy@erys.pl

 

21:07, lesniczy.lp
Link Dodaj komentarz »
wtorek, 06 stycznia 2015

 

370min

Wczoraj wieczorem byli u nas na noworocznej kawie znajomi. Spotkanie przerwało nam jednak wezwanie adresowane ze sztabu kryzysowego do Mietka, który pracuje w urzędzie gminy. Zajmuje się tam sprawami obronności, straży pożarnej i zarządzania w sytuacjach kryzysowych. Okazuje się, że i on, tak jak strażacy i leśnicy jest na służbie cała dobę. Musiał zająć się wywieszaniem szczegółowych informacji dla pacjentów z naszej gminy i organizowaniem strażaków, którzy zostali postawieni w stan gotowości do transportu chorych do szpitala powiatowego.

Na szczęście nie mam zwyczaju ani też czasu chorować… Choć wiem, że to tylko sfera pobożnych życzeń. Nasze zdrowie nie jest sferą, na którą mamy decydujący wpływ. Tryb i styl życia, jakość usług medycznych, a przede wszystkim to co jemy- to czynniki decydujące o naszym zdrowiu.  To jednak denerwujące, że wszyscy przy każdej okazji życzymy sobie zdrowia, wciąż słuchamy o kolejnych kampaniach zdrowotnych i braku działań profilaktycznych z naszej strony. Co z tego, że płacimy wysokie składki zdrowotne, gdy potem czekamy miesiącami do specjalistów i w efekcie nie mamy u kogo się leczyć, no chyba, że wybierzemy prywatny gabinet. Oglądamy wszechobecne reklamy „cudownych” leków dostępnych wszędzie i składamy się dla znajomych i nieznajomych na kosztujące krocie kuracje zdrowotne.

 Niebawem zagra po raz kolejny WOŚP, a ja zupełnie niedawno czynnie uczestniczyłem w kolejnym koncercie na rzecz leczenia Mirki Górnej, o której już tu kiedyś pisałem.

Zajrzyjcie  tu aby poznać bliżej Mirkę:

http://www.fundacjaavalon.pl/nasi_beneficjenci/lista/gorna_miroslawa.html

Mirka to świetna dziewczyna i warto jej pomóc, bo sama, choć wspierana przez rodzinę i licznych przyjaciół, nie poradzi sobie z SMA. Nie poddaje się jednak chorobie i niedawno wróciła z kuracji z Indii. Zbiera fundusze na kolejny cykl leczenia…

Niebawem zaczniemy wszyscy wypełniać PIT-y i wtedy koniecznie wypełnijmy rubrykę WNIOSEK O PRZEKAZANIE 1% PODATKU NALEŻNEGO NA RZECZ ORGANIZACJI POŻYTKU PUBLICZNEGO (OPP).

W tej rubryce należy wpisać następujące dane:

numer KRS:0000270809

cel szczegółowy: proszę wpisać GÓRNA, 607

Można także wspierać Mirkę wpłacając darowizny na konto „Fundacja Avalon Bezpośrednia Pomoc Niepełnosprawnym Michała Kajki 80/82/1 04-620 Warszawa nr konta 62 1600 1286 0003 0031 8642 6001 – tytuł wpłaty: Mirosława Górna, Górna 607".

 

Warto zatem nie oglądać się na lekarzy i pomagać potrzebującym ale też zadbać  o własne zdrowie oraz profilaktykę zdrowotną. My, leśnicy, mamy swoje doświadczenia w tej kwestii. Mieszkamy przecież często daleko od szpitala, a nawet gabinetu lekarza rodzinnego. Dlatego w wielu kwestiach nauczyliśmy się sami sobie radzić, wykorzystując wiedzę i doświadczenie przodków. Medycyna naturalna czy ziołolecznictwo to nie wiedza tajemna lecz dziedzina, która otwiera przed nami szerokie możliwości.

Zdrowie często uratuje nam las i jego różnorodne elementy. To nie jest ściema! Wystarczy tylko nieco wiedzy i własnego zaangażowania. Las to przychodnia bez recept, kolejek i skierowań. Choć teraz trudno w nim się zaopatrzyć w naturalne leki bo to nie ta pora.  Wczoraj rano w lesie była jeszcze biała zima:

37011

Przed południem jednak las wyglądał już tak:

37021

To efekt padającego deszczu, który jakby nie wiedział, że przyjeżdża do mnie kilka samochodów po drewno. Przejazd pierwszego zrobił z dobrej leśnej drogi „czołgowisko”, które z trudem sforsował mój Rocky.

3703

 Reszta samochodów musiała zrezygnować z wywozu drewna, bo nie było szans na wyjazd z lasu. Trzeba czekać na ochłodzenie. Gdy wracałem z wywozu natrafiłem na stertę gruzu i śmieci, które wywiózł jakiś żałosny „ktoś” do lasu:

 37044

 

 Zgłosiłem ten przejaw szkodnictwa kolegom ze Straży Leśnej. Mam nadzieję, że uda się namierzyć sprawcę zaśmiecenia lasu. Czyżby on nie wiedział, że las oprócz innych walorów i funkcji także zapobiega chorobom i leczy w razie potrzeby?  Sam tego doświadczyłem w świąteczny czas.

Przed samymi świętami miałem szczególny natłok spraw i zadań. Dodatkowo przyplątała się do mnie jakaś infekcja. Miałem zaatakowane gardło, stan podgorączkowy, bolała mnie głowa i „gnaty”. Potem przyszła silna gorączka i potężna „klucha” w gardle. Wyciągnąłem ze spiżarni aromatyczny syrop z kwiatów czarnego bzu:

 37054

 

Uzdrawiające właściwości czarnego bzu znane są od najdawniejszych czasów. Nazywano go nawet drzewem życia, jego wycięcie sprowadzało podobno nieszczęście, a uprawiany był praktycznie w każdym ogrodzie. Mimo iż medycy wielokrotnie podchodzą do ziół i roślin leczniczych z dużą rezerwą, czarny bez jest zachwalany i polecany także przez profesjonalistów. Każda nieomal część tej rośliny zawiera pierwiastki wspierające nasz organizm. Zastosowałem do kuracji sok z kwiatów ale podobnie działa sok z owoców bzu:

 37064

Sok należy stosować podczas chrypki, kataru, kaszlu i gorączki. Ma lekkie działanie moczopędne, wiec zalecany jest także podczas chorób pęcherza lub nerek. Wpływa także korzystnie na drogi oddechowe. Jak nie korzystać z tak doskonałego daru lasu? Przepis na sok z owoców zebranych z leśnych krzewów bzu jest bardzo prosty:

Owoce umyć, oczyścić, a potem parować w sokowniku, uzyskując sok o pięknej barwie.  Na 1 litr soku dodać 0,60 dag cukru, sok z jednej cytryny i skórkę z 1/2 cytryny ( wyszorować szczoteczką , sparzyć, otrzeć na tarce). Można też dodać 20ml nalewki z czarnej porzeczki, najlepiej nie z ogrodowej lecz z dziko rosnącego krzewu, który spotkacie w podmokłym olsie.  Składniki soku wlej do garnka i zagotuj. Rozlej gotowy wyrób do butelek lub małych słoiczków i pasteryzuj ok. 15 min. W czasie zimowych problemów ratuje zdrowie, wiem coś o tym.

Łykałem także miodek z kwiatów „mlecza” czyli mniszka lekarskiego, który szybko przegonił mi kluchę z gardła oraz syrop z pędów sosny, przygotowany z pędów zbieranych w maju:

 37073

Można także zrobić sobie syrop z zielonych szyszek sosny. Szyszki należy zebrać także w maju, kiedy są jeszcze miękkie i zielone.

 37091

 To niezastąpione lekarstwo w infekcjach górnych dróg oddechowych, przynoszące ulgę w kaszlu, anginie czy grypie. Jak je przygotować?

Zbieramy 4 kg zielonych szyszek (najlepiej z samosiewów na skraju lasu i pola). Potrzebujemy też ok. 2 kg cukru i 2 szklanki spirytusu. Szyszki sosnowe kroimy w plasterki i umieszczamy je w słoiku warstwowo, to znaczy zasypujemy je na przemian z cukrem, tak by cukier zawsze zakrywał daną warstwę szyszek. Słoik lekko zakręcamy lub przykrywamy gazą i umieszczamy w ciemnym miejscu na 3 tygodnie. Szyszki puszczają sporo soku, który zlewamy, dodajemy spirytus ( można też dodać nieco miodu) i zlewamy do butelek. Chowamy je w ciemne miejsce i wyciągamy zimą.

Syrop z bzu czy sosny oraz miodek z mlecza rozcieńczamy przegotowaną wodą i pijemy do woli. Możemy przy tym zagłębić się w lekturze blogowych zapisków leśniczego lub innej ciekawej literaturze:

3708

Wieczorem dostawałem silnej gorączki, którą szybko zwalczyłem naparem z lipy. Dziś koło domu ludzie sadzą niskie krzewy i najczęściej iglaki, bo nie śmiecą obfitością liści… Kiedyś sadzono obowiązkowo czarny bez, morwy, brzozy i lipy. Dawniej te piękne drzewa mądrzy  ludzie sadzili w pobliżu domów, żeby mieć zawsze pod ręką naturalną aptekę, a także żywy, zielony parasol chroniący przed upałem, kurzem i słońcem. Lipowy nektar wabił pszczoły, a miód lipowy uchodzi za jeden z najzdrowszych. Napar z kwiatów lipy jest doskonałym lekarstwem na wszelkie przeziębienia i gorączkę.

 370101

Dodawałem do niego konfiturę z leśnej maliny. Herbatka lipowa pomaga też zasnąć, rozgrzewa, uśmierza ból gardła i „gnatów”. Już sam jej słoneczny zapach uzdrawia – można więc napar dolewać do wanny zamiast płynu kąpielowego. Świetny relaks. Moja infekcja na trzeci dzień poszła sobie do lasu i na pewno nie będę jej szukał… Obyło się bez lekarza, apteki i antybiotyków. Weźcie sobie do serca mądrość naszych przodków, a ja zapewniam Was, że ta naturalna, leśna medycyna działa i to bez skutków ubocznych. Wystarczy tylko pomyśleć wcześniej o przygotowaniu sobie zapasu naturalnych leków.

37012

Z mojego zapasu syropu z ziela dziurawca, sporządzanego według starego przepisu, który Wam wcześniej polecałem skorzystał mój kolega Marek. Wpadł do mnie wieczorem bardzo „kiepsko wyglądający”. Mówił, że znajomy poczęstował go smażonym łososiem i źle się czuje po tym poczęstunku. Wlałem 30 kropel mikstury do kieliszka:

370111

 i dopełniłem do pełna przegotowaną wodą. Sobie zaaplikowałem profilaktycznie mały kieliszek nalewki z pędów sosny. Spełniliśmy noworoczny toast życząc sobie wzajemnie zdrowia. Po niespełna pół godzinie Marek odzyskał kolory na twarzy i poczuł się dużo lepiej.

Las może nas leczyć i zapobiegać chorobom, ręczę za to. Należy tylko umiejętnie korzystać z jego dobrodziejstw. Pamiętajcie o tym i opierając się na doświadczeniach przodków zaopatrujcie domową apteczkę w zioła, nalewki i syropy. Mam też nadzieję, że już niebawem każdemu z nas także lekarz rodzinny będzie służył radą i pomocą oraz chronił nasze zdrowie parasolem usług medycznych tak skutecznym jak korona polskiej lipy.

 

Leśniczy Jarek- lesniczy@erys.pl

21:22, lesniczy.lp
Link Komentarze (6) »
środa, 31 grudnia 2014

379min

 

To wieść, którą jednak należy przesyłać nie posępnym pokrzykiwaniem puchacza lecz raczej trelem kosa, dostojnym klangorem żurawia lub krzykiem dzikich gęsi. Bo choć mija stare, nadchodzi nowe - jak to w przyrodzie! Bo zegary i papierowe kalendarze wymyślili ludzie, a przyroda żyje swoim, odwiecznym rytmem, a my z nią.

Dziś, w ostatni, kalendarzowy dzień roku wszyscy wszystkim ślą życzenia. Bo przecież zaledwie za kilka godzin zakończy się kolejny rok naszego życia i rozpocznie się nowy, pełen tajemnych obietnic. Moment przełomu najlepiej spędzić w miłym towarzystwie najbliższych osób, no i uczcić toastem, spełnianym po głośnym, wspólnym odliczaniu ostatnich sekund roku. Dawniej wznoszono go węgrzynem, czyli tokajem, a dziś możliwości mamy ogromne... Po noworocznym toaście pora na życzenia. Każdy z nas ma inne marzenia, plany, życzenia. Dlatego też wzajemnie składamy sobie życzenia na Nowy Rok. Według staropolskiego obyczaju w dobrym tonie było składać życzenia noworoczne osobiście. Był to dobry obyczaj, bo zgodnie z nim, odbiorca życzeń w podziękowaniu powinien zaprosić na noworoczny obiad.

Dziś, w czasach kultu „fit” i ciągłego odchudzania to rzecz dla wielu nie do pomyślenia, bo czasem mogłoby to być nawet kilkanaście obiadów! Może dlatego poprzestajemy najczęściej na wysłaniu emaili i sms-ów do znajomych? Dawniej wysłanie życzeń w formie wizytowych bilecików komentowane było przez XIX-wiecznych kronikarzy obyczajów jako „jaskrawy przejaw upadku obyczajów”. Bo u naszych przodków panowało przekonanie, że jeśli życzenia są osobiście i szczerze składane, oraz gdy płyną one z głębi serca- na pewno się spełnią! Zachęcam, aby sprawdzić…

 

Dziś na dworze szaro, pochmurno i ponuro. Ale to nic złego, bo według naszych przodków to przepowiednia dobrego urodzaju w nadchodzącym roku. Dawniej wielkie, symboliczne znaczenie przywiązywano do pierwszego dnia nowego roku. Pogoda ducha nas samych, zachowanie bliskich, symptomy przyrodnicze i aura- wszystko to składało się na przepowiednie nowego roku.

Sylwestrowy wiatr i szron na drzewach w sadzie zapowiadał np. bogactwo owoców, a gdy zdarzyła się „na Nowy Rok pluta, to znak, że ze żniwami będzie pokuta”.

3796

Dla mnie dobrym znakiem na nowy rok jest to, że pojawiły się dziś koło leśniczówki śliczne jemiołuszki:

3791

Z kolei Sylwester poszczęścił krogulcowi, który przez kilka dni podejmował nieudane próby łowieckie, a dziś dopadł mazurka. Ten z kolei bardzo pechowo zakończył rok, ale takie są prawa natury:

 

Zanim wzniesiemy noworoczny toast i złożymy życzenia najbliższym, wróćmy myślami do kończącego się roku. Żyjemy bardzo zapracowani, w coraz większym pośpiechu, mało mamy chwil dla siebie, stąd są one takie cenne. Warto odłożyć na chwilę niezawiązany krawat, przerwać prasowanie koszuli lub układanie fryzury i zatopić się we wspomnieniach 2014 roku.

To kolejny rok, który spędziłem z Wami poprzez wspólne słuchanie tego, co w lesie piszczy. Blog leśniczego ma już ponad 200 tysięcy odsłon w miesiącu, co oznacza, że przyroda, las i działania leśników interesują wielu ludzi. Jest mi bardzo miło, że tak często zaglądacie na te skromne strony i wsłuchujecie się w opowieści o lesie…

Tyle opowieści jednak jeszcze nie wybrzmiało, tyle ciekawych zdarzeń kryją liście i igły, tyle mądrości skrywa każdy zakamarek lasu. Bądźcie ze mną kolejny rok i zaglądajcie do pszczewskiej leśniczówki i lubuskich lasów, gdzie wciąż dzieje się coś ciekawego.

Dla mnie był to bardzo pracowity ale ciekawy i udany rok. Jego głównym wydarzeniem było pojawienie się na świecie pierwszego wnuka Juliana:

 

Nie mogę się doczekać do chwili aż nieco podrośnie i będziemy się razem wybierać do lasu!

Z kolei też w tym roku pożegnałem kolegę, leśniczego Zbyszka i to smutne wspomnienie… W mojej codziennej pracy działo się wiele i nazbierałem sporo nowych, zawodowych doświadczeń. Opowiadałem o nich m.in ekipie filmowej TWN 24:

 

 

Znam doskonale wszystkie 83 oddziały leśne mojego leśnictwa i czuję się dojrzałym leśniczym. Ale bez bufonady- wiem przecież, że nie da się osiąść na laurach i wciąż trzeba uczyć się nowych umiejętności i rozwijać posiadana wiedzę. To właśnie inne umiejętności pozwoliły na sympatyczny kontakt z wieloma leśniczymi podczas zajęć Akademii Leśniczego. Zostałem też powołany przez dyrektora generalnego LP do zespołu przygotowującego nową politykę informacyjną Lasów Państwowych. Mijający rok był także rokiem wyborów samorządowych. Kolejny raz zdobyłem mandat społecznego zaufania i zostałem przewodniczącym rady powiatu międzyrzeckiego…

Przez cały rok uczestniczyłem w nowych doświadczeniach, zmierzyłem się z licznymi wyzwaniami i poznałem sporo ciekawych miejsc oraz wielu ciekawych ludzi:

 

Był to trudny ale bardzo ciekawy, brzemienny w wiele wydarzeń rok. Cieszę się, że przeżyłem go w zdrowiu, w towarzystwie moich bliskich i Was, drodzy czytelnicy Blogu Leśniczego.

Życzę Wam wszystkim w Nowym 2015 Roku zdrowia, szczęścia i spełnienia wszelkich marzeń oraz mądrego czerpania z doświadczeń przodków opartych na podpatrywaniu przyrody.

Do siego roku!

 

(Często tak sobie życzymy, a czasem piszemy „Dosiego roku”- ale tak nie jest poprawnie i tu nie chodzi o Dosię! To życzenia czerpiące z języka prasłowiańskiego- słowo „siego” jest dopełniaczem staropolskiego zaimka wskazującego. Życzenia „do siego roku” oznaczają w domyśle: obyś doczekał w zdrowiu „tego roku, który nadejdzie”.)

 

Leśniczy Jarek- lesniczy@erys.pl

 

 

 

17:55, lesniczy.lp
Link Komentarze (9) »
środa, 24 grudnia 2014

 

378min

Córki kończą ubierać choinkę, której całe trzy metry obsypane są lampkami, bombkami i rozmaitymi ozdobami. A pod choinką rano były tylko zwierzęta, jednak wieczorem Święty Mikołaj zadba o prezenty:

3781

Z kuchni pachnie makiem, wanilią i cebulą. Leśniczyna Reginka krząta się tam od rana, nieco jej chwilami pomagam i wszyscy jesteśmy szczęśliwi. Wnuk Julian pokrzykuje wesoło ze swojego „bujaka” i rozgląda zaciekawiony, bo to przecież jego pierwsze święta.

3782

Jesteśmy razem, całą najbliższą rodziną… Bo w te najpiękniejsze Święta najważniejsza jest obecność naszych bliskich i współuczestniczenie w tworzeniu po raz kolejny magii towarzyszącej pamiątce Bożego Narodzenia. Słucham moich ulubionych kolęd „spode Tater” i Hani Chowaniec-Rybki oraz tradycyjnych, staropolskich życzeń:

Na szczęście, na zdrowie na tę Świętą Wigiliję!

Daj to Panie Boże, żeby Wam się mnożyło i darzyło - w oborze i w komorze, na kołeczku i w woreczku. Żebyście mieli tyle wołków - ile w płocie kołków, tyle owiec - ile w lesie mrowiec. A w polu żeby stał snop przy snopie, kopa przy kopie - a gospodarz między kopami, jako miesiąc między gwiazdami. Żeby szedł wóz za wozem do gumna, jako pszczoły do ula. Żebyście byli tacy weseli, jako w Niebie Anieli. Żeby się Wam rodziła przenica jak nogawica, żyto jak końskie kopyto, a proso - żebyście nie chodzili boso. Żeby się Wam niosły kury, kaczki - żebyście jaj sprzedawali codzień po dwie paczki. A śmietana po kolana. Życzę Wam dużo, dużo zdrowia, pieniędzy i chleba - a po śmierci nieba.

Mistrz Dobrego Słowa, ksiądz Twardowski spogląda z zaświatów po swojemu: trochę dobrotliwie, trochę ironicznie i dźwięczą mi w uszach jego pamiętne słowa:

„pomódlmy się w noc betlejemską,

w noc szczęśliwego rozwiązania,

by wszystko się nam rozplątało - węzły,

konflikty, powikłania.

oby się wszystkie trudne sprawy

porozkręcały jak supełki,

własne ambicje i urazy

zaczęły śmieszyć jak kukiełki.

oby w nas paskudne jędze

pozamieniały się w owieczki,

a w oczach mądre łzy stanęły

jak na choince barwnej świeczki.”

Wszystkim zaglądającym na strony Blogu Leśniczego i ciekawym tego, co w lesie piszczy:

Wesołych, rodzinnych i najpiękniejszych Świąt Bożego Narodzenia

życzy leśniczy Jarek z rodziną

 

12:37, lesniczy.lp
Link Komentarze (8) »
niedziela, 21 grudnia 2014

377min

Ostatni tydzień minął jak z bicza trzasł, bo należało „podomykać” wszystkie rozpoczęte zadania, a pojawiły się także nowe. W moim leśnictwie już od lat jest tak, że trudno znaleźć jeden spokojniejszy dzień. Wciąż pośpiech, sprawa goni sprawę i telefon nieustannie dzwoni. No a w końcówce roku? Trzeba przecież nieustannie liczyć hektary, kubiki drewna i złotówki, aby trafić z wykonaniem zadań w punkt. Na domiar wszystkiego poprzednia sobota i niedziela minęła na „ewakuacji” mojej kancelarii i przygotowaniu jej na wejście ekipy remontowej.

Kucie ścian, szpachlowanie, malowanie, zakładanie nowej wykładziny itp. czynności wymagały przeniesienia gdzieś rejestratorów, komputerów, drukarek, dokumentów, no i ponad 30 worków książek zdjętych z regału. Cały dom w rozsypce. Każdy, kto miał do czynienia z remontem zna smak farby, kurzu i pośpiechu. Gdy w kalendarzu mija połowa grudnia to przecież raczej pora świątecznych dekoracji i choinek, a nie wybierania koloru na ściany, ale cóż, jakoś poszło… Choć jeszcze sporo zostało do zrobienia w kancelarii i szafach z dokumentami, a jeszcze po drodze wypadł wyjazd służbowy.

Gdy wczoraj wracałem po dwudniowej nieobecności do leśniczówki i zamykałem bramę wjazdową spotkałem na podwórzu nietypowego gościa. Coś białego „myknęło” z jednego stosu porąbanego drewna do drugiego. Zobaczyłem wpatrzone we mnie malutkie ślepka ( są w samym środku kadru):

3772

Nie miałem przy sobie aparatu, ale na szczęście udało się szybko ustawić i wykorzystać kamerkę z komórki. Widzicie kogo spotkałem?

3773

To gronostaj! Bielutki jak śnieg (którego wciąż nie ma) i błyskający czarną końcówką ogona. Kilka razy spotkałem gronostaja na drodze do lasu, ale tak blisko leśniczówki jeszcze nie.

Zapewne wielu z Was go nigdy nie spotkało, bo to zwierzątko dość tajemnicze, kiedyś bardzo popularne, dziś coraz rzadsze, znajdujące się pod ścisłą ochroną. Gronostaje można oglądać na wystawach lub w muzeach:

 37711

na żywo jednak spotkać go niełatwo, choć są aktywne także w czasie dnia. Spotkałem się z gronostajami zaledwie kilka razy, choć tyle lat pętam się po lasach i polach. To nasz najmniejszy łasicowaty występujący na terenie naszego kraju. Gronostaja można spotkać w wielu różnych środowiskach. Lubi tereny przywodne, bo tam bytuje podstawa jego diety. Głównym pokarmem gronostaja jest bowiem „szczur wodny”, czyli karczownik ziemnowodny. Pewnie dlatego pojawił się na terenie leśniczówki, bo karczowników u mnie dostatek. Z upodobaniem namiętnie polował na mnie mój jagdterier Amigo, ale przecież od roku go już nie ma… Gronostaje polują także na inne małe gryzonie (głównie myszy i norniki), a także na żaby, jaszczurki, ptaki i ich jaja, a nawet owady.

Potrafią pływać i wspinać się na drzewa, lecz z reguły polują na ziemi lub pod nią. Zwinny, gibki i nieduży gronostaj chętnie wnika w podziemne korytarze karczownika. Jednak chodniki mniejszych gryzoni (np. norników) są już dla niego zbyt ciasne. Ten zapamiętały i niezmordowany łowca drobnych gryzoni poluje także od czasu do czasu na dzikie króliki, a nawet potrafi zadusić młodego zająca.

Nie zawsze jest biały, bo to mistrz kamuflażu. W szacie letniej gronostaj ma czekoladowobrązowy wierzch ciała, a spód biały lub białoróżowy. Trudno go dostrzec z trawach i liściach, ale łatwo go wtedy pomylić z łasicą. Jest jednak od niej nieco większy. Długość jego ciała to 22-29 cm, a masa ciała samców waha się około 300-350 gram. Samice są prawie dwukrotnie mniejsze od samców, podobnie jak u łasicy. Przez cały rok gronostaja od łasicy można łatwo odróżnić po czarnym czubku ogona.

Jesienią, zwykle na przełomie października i listopada następuje zmiana ubarwienia na białe. Ponowna zmiana futra następuje w marcu i trwa około miesiąca. Wtedy można spotkać pstrokate gronostaje. Ze względu na ostatnie, prawie bezśnieżne zimy jego biały kamuflaż raczej się nie sprawdza. Szata zimowa gronostaja ma jednak i zalety. Bardzo gęste futro składa się z miękkich włosów wypełnionych powietrzem( dlatego jest białe) i zapewnia tym zwierzętom świetną ochronę przed zimnem. Obliczono, że na jednym centymetrze kwadratowym futra znajduje się ok. 20000 włosów.

Gronostaje były uważane przez naszych przodków za zwierzęta przynoszące szczęście. Były chętnie hodowane na zamkach, dworach i w różnych siedzibach ludzkich. Dużo lepiej niż koty, które zresztą były wtedy wielką rzadkością, radziły sobie z tępieniem gryzoni. Czyściły budynki z gryzoni, które wyjadały ludziom żywność oraz roznosiły groźne choroby. Tak pisał o gronostaju Włodzimierz Korsak w powieści „Na tropie przyrody” w 1922 roku:

3774

"Trzymają się okolic lesistych lub skalistych, w pierwszych spotkać je można w bliskości błot leśnych, gdzie w wielkich kępach maję swe mieszkania, do których zaraz po ponowie doprowadzić może myśliwego ich podwójny trop skośny. Ilustracja z książki:

3775

Zarówno gronostaj, jak i łasica nad wyraz są odważne i broniąc się, kaleczą mocno; napadają zaś, nawet niezaczepiane, wówczas gdy się zbytnio do gniazda zbliżyć, o czem biedna Hołowaczówna dosadnie się przekonała. Oba te gatunki polują zajadle na wszelki żywe stworzenia, i bywały wypadki zagryzienia sarn i głuszców przez malutką łasice. Zwierzątko uczepione u szyi ofiary i unoszone w pędzie lub locie, przegryzało arterje i zabijało stworzenie o wiele od siebie większe. Łasice spotykają się też często po śpichlerzach, stodołach, a nawet domach mieszkalnych, tam jednak są raczej pożyteczne, tępiąc dużo myszy, a nie przyczyniając innych strat, gdyż mają ten sam zwyczaj co kuny domowe czyli kamionki, że w domostwie, które zamieszkują, szkód ludziom nie wyrządzają, aby ich uwagi na siebie nie zwracać."

 

Gronostaj, a w zasadzie jego futro kojarzy się nam z powagą i majestatem władców duchownych i świeckich oraz Jego/Jej Magnificencją…

To zasługa króla Kazimierza Wielkiego, który nie tylko „zastał Polskę drewnianą a zostawił murowaną”, ale także ustanowił wyjątkowo trwałą tradycję: ubrał rektorów w gronostaje. Rektor do dziś występuje w uroczystych chwilach w stroju reprezentacyjnym – czerwonym lub purpurowym płaszczu z dużym gronostajowym kołnierzem i gronostajowymi wyłogami na mankietach. Mucet (wł. mozzetta) – narzuta sięgająca łokci, będąca częścią stroju duchownych katolickich, także papieża, bywa obszyta futrem gronostaja.

Mój gronostaj z leśniczówki może być jednak spokojny o swoje futerko. Nie mam zamiaru przywdziewać ozdobionej nim mucety. Mam nadzieję, że uda się mi z nim jeszcze spotkać i spokojnie przyjrzeć jego obyczajom, a może złapać w celownik mojego aparatu fotograficznego?

Często wizerunek gronostaja pojawia się w dawnych szlacheckich i królewskich herbarzach. Znamy je jednak także z klasyki malarstwa. To przecież zwierzątko na wieki uwiecznione przez Mistrza Leonardo!

Jednym z najcenniejszych krajowych muzealiów i jedynym dziełem Leonarda da Vinci w Polsce jest „Portret damy z gronostajem”. To obraz olejny namalowany z użyciem tempery przez Leonarda około 1489-90 roku na desce orzechowej. Przedstawia Cecylię Gallerani, kochankę księcia Ludovico Sforzy. Znajduje się w zbiorach Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie. W 2011 podczas podróży po Europie został ubezpieczony na 300 mln euro! W czasie II wojny światowej obraz da Vinci został zagrabiony przez Niemców. W 1946 r. wrócił on do Polski, a obecnie znajduje się na Wawelu w Krakowie. Pamiętacie pewnie świetny polski film „Vinci” Juliusza Machulskiego z roku 2004? To zabawna historia innej kradzieży…

Trzymane przez modelkę zwierzę przez lata nazywane było łasiczką, a obraz nazywano „Dama z łasiczką”. Potem zostało jednak nazwane gronostajem, co jest raczej bliższe prawdy i ma złożone znaczenie emblematyczne. Grecka nazwa gronostaja-galée zawiera się w nazwisku modelki-Gallerani. Zwierzę jest również czytelnym symbolem Ludovica Sforzy, jej kochanka, nazywanego przez współczesnych „Ermellino” czyli „Gronostaj”. Może w nawiązaniu do prestiżowego Orderu Gronostaja, którego był kawalerem, a może raczej dlatego, że wizerunku tego zwierzątka używał jako swojego godła. Zwierzę obejmowane przez modelkę to może zawoalowane ukazanie brzemienności Gallerani, która w niedługim czasie urodziła Ludovicowi „Gronostajowi” nieślubnego syna – Cesara.

Przez lata słynny obraz poddawany był różnorakim analizom, ale dopiero ostatnie badania Pascala Cotte ujawniły zaskakujące informacje. Przeczytałem o nich na http://www.bbc.com/news

Okazało się, że obraz powstał w trzech etapach. Początkowo kobieta została sportretowana sama, bez zwierzęcia. Jej dłoń była wówczas położona w nieco innym miejscu i nie miała przerzuconej przez ramię niebieskiej chusty. Druga wersja obrazu zawierała już chustę. Dłoń kobiety zmieniła położenie tak, aby mogła głaskać zwierzę. Było ono jednak szare i chude. Dopiero trzecia wersja obrazu przedstawiała białe, muskularne zwierzę o silnych łapkach. Dlaczego mistrz postanowił domalować zwierzę? Sugeruje się, że zrobił to na prośbę kochanki księcia. Miało to zamanifestować ich romans i tym samym pokazać jej silną pozycję. Gdy gronostaj już pojawił się na portrecie, w oczywisty sposób wymagał małego "podrasowania". Książę nie mógł być przecież kojarzony z chudym, szarym zwierzęciem…

Jak widać gronostaj to ciekawe ale też znaczące dla światowej sztuki zwierzę. Jestem bardzo dumny, że pojawiło się na podwórzu mojej leśniczówki. Nie wiem czy zostanie na stałe, bo w poszukiwaniu pokarmu może przebyć dystans nawet 9 km. Nie wiem czy moje kury będą zadowolone, bo gronostaj ma opinię krwiożerczego małego mordercy... Skoro jednak przyzwyczaiły się do kun, które mieszkają od lat nad moim garażem to nie powinno być źle. Groźniejsze są psy i lisy. Gronostaj wzbudził od pierwszego wejrzenia moją sympatię. Poczytałem sobie o nim i podzieliłem z Wami informacjami. To taka mała zaliczka w ramach prezentów „pod choinkę…

 

Leśniczy Jarek- lesniczy@erys.pl

 

 

 

21:08, lesniczy.lp
Link Komentarze (8) »
sobota, 13 grudnia 2014

376min

Zima w tym roku ociąga się z zasypaniem nas na biało, ale pewnie i na to przyjdzie czas. Oczywiście myślę o zachodniej części kraju, bo wschodnia i południowa Polska poznała już smak zimy. Sam ostatnio przekonałem się jak zróżnicowany mamy klimat. Byłem w czwartek w Warszawie i gdy szedłem popołudniu na dworzec kolejowy naciskałem na oczy wełnianą czapkę, założyłem rękawiczki (choć nie lubię) i zawijałem się szczelnie szalikiem bo arktyczny podmuch zimna był bardzo dokuczliwy.

Gdy po trzech godzinach (z ogonkiem) kolejowego rejsu

37611

wyszedłem z dworca na ulicę w Zbąszynku, powitała mnie zupełnie inna aura. Było ciepło, lekko mżył ciepły deszczyk, a ja szybko chowałem czapkę, rękawiczki i rozpinałem kurtkę. Niezależnie jednak od pogody mamy zimę i już całkiem niedługo rok 2014 stanie się historią. Widać już charakterystyczne dla schyłku roku zdenerwowanie w pracy, szczególnie widać to podczas wizyt w biurze nadleśnictwa. Liczymy skrupulatnie metry drewna, hektary zadań i złotówki planów. Zamykamy umowy z odbiorcami drewna, którzy zwykle czekają na ostatnie dni kwartału z odbiorem zamówionych kubików „tartaczki lub papierówki”. Pomimo tego, że w tym roku wyjechało z mojego leśnictwa już dobrze ponad 400 samochodów, czyli więcej niż 10 tysięcy metrów sześciennych drewna, wciąż umawiają się następni kierowcy.

Zwykle gdy jeszcze na dworze jest ciemno i dopiero zaczyna się dzień, do leśniczego dzwoni przewoźnik drewna z pytaniem: „Panie leśniczy, a drewno u pana wywozowe?” Jest to pytanie praktycznie o jakość dróg w leśnictwie, bo jeżeli teren jest trudny (jak to w lesie), a gruntowe drogi rozmoczone przez nocne opady deszczu lub śniegu, to w jesienno-zimowy poranek trudno ocenić czy leśne drogi są „wywozowe i wyjezdne” no i umówić się z przewoźnikiem. A terminy dostaw drewna, plany pozyskania i strategia prowadzenia cięć nakazują je pilnie wywieźć. Choćby trzeba było „na rzęsach stawać”, drewno musi być wywozowe i tak przygotowane do transportu, żeby przewoźnik wywiózł je z lasu.

3762

Trzeba to wcześniej mądrze zaplanować. Zrywkę drewna (czyli transport od pnia ściętego drzewa do drogi wywozowej) organizujemy w ten sposób, że prowadzimy ją po szlakach operacyjnych i wykorzystujemy naturalne luki w drzewostanie, linie podziału przestrzennego oraz wąskie dróżki. Nie można dopuścić do tego, aby zrywane drewno transportowane było głównymi drogami, które są drogami wywozowymi. Jest to szczególnie ważne wtedy, gdy zrywamy jeszcze czasem drewno metodą wleczoną lub pół podwieszoną, bo ciągnięte przez ciągniki drewno bardzo niszczy nawierzchnię. Coraz powszechniej stosowana metoda nasiębierna ( drewno leży na pojeździe zrywkowym) jest bardziej przyjazna, ale wielkie opony ciągników zrywkowych także czynią szkody w nawierzchni drogi. Po zakończonej zrywce leśnicy muszą zadbać o doprowadzenie drogi do porządku przez zrywkarza: wyrównać koleiny, odrzucić naciągnięte gałęzie i kamienie. Istotne jest także dochowanie podstawowych zasad prawidłowej zrywki. Drewno należy zrywać do dróg wywozowych dostępnych dla pojazdu, który po nie przyjedzie i dostosować jego ułożenie do kierunku wywozu. Ważne jest też, aby układać je w ilościach zbliżonych do co najmniej jednego ładunku pojazdu. Nieprawidłowe przygotowanie drewna, zrywka do dróg o złej jakości i duże rozdrobnienie miejsc załadunku wpływają na dużą penetrację dróg przez pojazdy wywozowe i tym samym niszczenie ich nawierzchni. Trzeba doskonale znać rozkład dróg w leśnictwie i pokierować przewoźnika taką trasą, aby udało się ominąć bagniste dołki, torfowiska i dziurawe, strome, czy piaszczyste podjazdy. A każdy leśnik wie jaki to problem, gdy załadowany pojazd „zarżnie się” w takim miejscu i jak potem wygląda fragment drogi, gdzie trwała „akcja ratunkowa” wyciągania z opresji utkniętego ładunku.

37632

Warto także ściśle określać trasy, którymi przewoźnik może jeździć i nie dopuszczać do korzystania z wszystkich dróg naraz, bo lepiej po wywozie naprawiać jedną czy dwie, niż kilkanaście. Przewoźnicy mają coraz lepsze pojazdy, które jednak nie zawsze przystosowane są do jazdy po gruntowych drogach i w trudnych warunkach pogodowych. A drogi często były projektowane i budowane wiele lat temu, gdy drewno wodził poczciwy „Star” lub „Praga” ładujące max 12-15m3. Dzisiejsze samochody są większe i cięższe, zatem potrzebują innych, znacznie lepszych dróg. Gdy załadowany już pojazd najkrótszą trasą szczęśliwie wyprowadzimy na utwardzoną drogę, sprawa się nie jest zakończona. Wiele dróg publicznych także nie nadążyło za postępem motoryzacyjnym. Stąd liczne ograniczenia dla ciężarówek. Tak jest też w okolicy mojego leśnictwa. Na większości dróg znaki zakazu: 7 ton, 15 ton, wiadukt o wysokości 3,5 m itd.

3764

Pozornie to nie nasz problem, bo sprzedajemy drewno „loco las” i niech kierowca się martwi. Pomagamy jednak kierowcom i nie zostawiamy ich samych z problemami drogowymi. Ale to też do nas miejscowa ludność ma pretensje, że niszczymy drogi, „panie leśniczy, czemu te samochody nadleśnictwa tak nam drogi ryją?” Łatwo o konflikty, a przecież zależy nam na dobrych relacjach ze społecznością lokalną. Przecież leśniczy dla niej i za nią zajmuje się zagospodarowaniem państwowego lasu. Dlatego doskonale zna sieć dróg w swoim leśnictwie i ich połączenie z drogami publicznymi, a dbałość o ich jakość, to jego „oczko w głowie”. Każdy z nas, leśniczych, przejeżdża nimi miesięcznie kilkaset, a bywa, że nawet 2 tysiące kilometrów. Od wielu lat jeździmy w terenie prywatnymi samochodami używanymi do celów służbowych.

3765

Tłuczemy je po bezdrożach i drogach, które najczęściej są gruntowe ( zwykle 70-80% dróg), a tylko mała część z nich jest utwardzona żwirem, tłuczniem lub innym przyjaznym przyrodzie materiałem. Stąd na bieżąco trzeba o nie dbać poprzez drobne naprawy, kopanie odpływów dla deszczówki z niżej położonych miejsc, usuwanie kamieni i gałęzi, a przede wszystkim umiejętnie z nich korzystać. W trakcie prowadzenia cięć trzeba je poszerzać, łagodzić łuki i poprawiać widoczność przy wyjazdach na drogi publiczne. Czasami trzeba wykonywać wyrównywanie i profilowanie dróg gruntowych przy użyciu równiarki i walca,

3766

oraz nawozić najbardziej zniszczone fragmenty kamieniem i żwirem. Nadleśnictwa sukcesywnie inwestują w infrastrukturę drogową w miarę posiadanych środków. Rozbudowują i remontują stopniowo drogi oraz mostki i przepusty. Jest to konieczne z racji udostępnienia lasów do maszynowego pozyskania drewna harvesterami i jego wywozu dużymi, wysoko tonażowymi pojazdami ale też w związku z bezpieczeństwem przeciwpożarowym lasu.

Droga biegnąca przez las, często szeroka, o równej, szutrowej nawierzchni

3767

zaprasza do jego wnętrza i może kojarzyć się z gościnnie otwartymi drzwiami. Już dawni Rzymianie jako pierwsi w starożytnym świecie zrozumieli znaczenie transportu i komunikacji dla istnienia Imperium. Wybudowali ogromną sieć trwałych dróg, niektóre odcinki istnieją do dziś. Wiele z nich biegło przez lasy, udostępniając je dla ludności i zapewniając możliwość swobodnego korzystania z jego dobrodziejstw. To także ważna funkcja dzisiejszych traktów leśnych, a w wielu rejonach dobrze utrzymana i oznakowana sieć dróg może stanowić o walorach turystycznych okolicy. Wiadomo jest przecież, że wiele dróg leśnych to jednocześnie szlaki turystyczne: piesze, rowerowe i konne. Niektóre prowadzą do miejscowości, ośrodków wypoczynkowych, jezior czy gospodarstw agroturystycznych malowniczo położonych w urokliwych miejscach. Warto jednak pamiętać, że ruch pojazdami silnikowymi, zaprzęgowymi i motorowerem w lesie dozwolony jest jedynie drogami publicznymi, natomiast drogami leśnymi tylko wtedy, gdy są one oznakowane drogowskazami dopuszczającymi ruch po tych drogach.

Leśnymi drogami przemieszczają się wciąż ludzie, korzystający w różny sposób z lasu. Czasem zgodnie z prawem, innym razem już nie. Choć coraz częściej mówi się o koniecznej zmianie zasad udostępniania dróg leśnych. Różne są też te leśne drogi. Niektóre, podobnie jak słynna rzymska Via Appia, są szerokie, utwardzone i na mocnych fundamentach. Inne to wąskie, gruntowe dróżki, dukty, prawie ścieżki, wijące się pośród drzew, nieoznakowane i znane tylko niektórym. Sprawna i dobrze zorganizowana sieć drogowa to podstawa gospodarki leśnej, ale też istotny element sprawowania opieki nad lasem. Popularne powiedzenie: „Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu”, tutaj uzmysławia nam, że to leśne drogi mają za zadanie prowadzić ludzi do lasu i zachęcać do racjonalnego korzystania z jego zasobów.

Wielkim problemem dla leśników jest nieuprawnione korzystanie z dróg leśnych, ale zdecydowanie największym zagrożeniem są oczywiście „rajdowcy” w terenówkach, quadach i motocyklach krosowych. Na pewnym forum internetowym, gdzie umawiają się miłośnicy „lewych rajdów terenowych” pewien Marcin zamieścił interesujące zaproszenie: „Drogi leśne nadawają się do rajdów krosowych, leśnicy majom długie utwardzone drogi, po których można super się ścigać…” (pisownia oryginalna) Strach pomyśleć, że można z takim rajdowcem spotkać się na zakręcie, co zdarzało się już leśnikom!

Dobre utrzymanie leśnych dróg to ważne zadanie leśników i często są krytykowani, gdy pojazdy zrywkowe lub wywożące drewno zniszczą okresowo jakiś odcinek.

3768

Choć wiadomo, że leśne drogi do tego służą i są na bieżąco naprawiane. Ze zdumieniem jednak przeczytałem niedawno artykuł w ogólnopolskim dzienniku opatrzony tytułem „Leśnicy kuszą piratów”, w którym dziennikarka zarzuca leśnikom, że niektóre leśne drogi są lepsze i wygodniejsze od miejskich. Prezentuje tam też poglądy, że skoro tak dobre drogi powstały i leśnicy z nich korzystają, nie szkodzi to przyrodzie. A solidne leśne drogi kuszą piratów na ryczących crossach i quadach, którzy rozjeżdżają nasze lasy. Czyli łatwo zauważyć, że wciąż aktualne jest powiedzenie: „tak- źle, ale tak- też niedobrze…”

Cóż, znam wiele asfaltowych dróg w np. słowackich Tatrach i nigdy nie czułem się tam jak w mieście, bo nawet pieszych turystów spotyka się tam niewielu.

Leśne drogi, niezależnie od tego czy wąskie, kręte, gruntowe, czy szerokie i o szutrowej nawierzchni, są dobrze znane leśnikom, ”zulowcom” i przewoźnikom drewna i zachęcają każdego swoją tajemniczością do zanurzenia się w bezmiar lasu. Warto z nich prawidłowo korzystać, najlepiej jednak pieszo lub rowerem. Rajdowcy niech szukają wrażeń poza lasem. Spacerując o każdej porze roku, w ciszy leśną drogą, czy to usłaną różnobarwnymi jesiennymi liśćmi, posypaną bielą ponowy czy przybraną w nieśmiałą zieleń przedwiośnia, warto przyjrzeć się jej najbliższemu otoczeniu. Bo przy leśnych drogach stoją krzyże przydrożne i owiane historią kapliczki, można natrafić na stary drogowskaz,

 37696

kamień milowy lub na pojedyncze cegły ze starej, przydrożnej karczmy. Czasami widać wewnątrz lasu drzewo owocowe, świadczące o istnieniu dawnego domostwa lub wypróchniałe resztki wierzby. Starsi ludzie opowiadają o nich, przekazywane przez przodków legendy, a wiele z dróg, czy ich skrzyżowań, ma oryginalne i intrygujące nazwy, które najczęściej nie wiadomo skąd się wzięły…

 

Leśniczy Jarek- lesniczy@erys.pl

 

 

 

20:31, lesniczy.lp
Link Komentarze (1) »
sobota, 06 grudnia 2014

Mimo tego, że nikt go chyba nie widział, wszyscy wierzymy w jego istnienie. Niepostrzeżenie wpada z podarunkami przez komin lub dźwiga wór z prezentami, gramoląc się z sań zaprzęgniętych w renifery. Czerwony płaszcz i czapka z białym pomponem, siwe włosy i broda, szeroki pas i wysokie czarne buty. Wielkie spodnie zaciągnięte na jeszcze większy brzuch- to charakterystyczne cechy tego świętego.

 

Dziś Mikołajki – dzień Świętego Mikołaja, który obdarowuje nas prezentami. Kultywowanie tradycji istnienia Mikołaja ma wiele plusów. Dzieciom pozwala rozwijać wyobraźnię i wiarę w Dobro, a nam, dorosłym także pomaga marzyć, a przecież to właśnie marzenia motywują nas do aktywności we wszelkich dziedzinach życia… Prawdziwy Święty Mikołaj pochodził z Miry w Anatolii. Był bardzo szlachetnym chrześcijaninem, a z czasem został biskupem. Mówi się, że otrzymany od rodziców majątek rozdał biednym i potrzebującym. Dlatego jego głównym atrybutem jest hojność i dobroczynność. Święty Mikołaj jest chyba najbardziej znaną i barwną postacią w kościele katolickim, ale też w historii. Swoją popularność zawdzięcza przede wszystkim dobrym uczynkom.

Dobre uczynki kojarzą się nam z choinką, a  z kolei choinki- z leśnikami…

Gdy na telewizyjnym ekranie pojawia się zaprzęg Św. Mikołaja i czerwony nos Rudolfa, a słupy ogłoszeniowe oklejone są ofertami świątecznych pożyczek, to jasne, że zbliża się Boże Narodzenie. Wokół nas unosi się magia świąt i słychać dzwoneczki oraz charakterystyczne „hohoho”. Leśnicy też słyszą często dzwoniący telefon… Bo żaden leśniczy nie jest w stanie przegapić magii świąt. Przypomina o niej ksiądz proboszcz, sołtys i miejscowa nauczycielka. Dbają o to koledzy, znajomi, sąsiedzi. Właśnie wtedy okazuje się jak jest ich wielu. Wpadają zupełnie przypadkowo do leśniczówki lub przez telefon pytają: „Jak w tym roku u ciebie z choinkami? Bo taka prosto z lasu, świeża i naturalna to dopiero coś! Załatwisz?”

Leśnicy nieustannie zachęcają do stawiania w domach żywych ekologicznych choinek, prosto z lasu. Sztuczna choinka jest wygodna, może służyć przez kilka lat i nie wymaga sprzątania. Jednak  sztuczne drzewka zdecydowanie nie są ekologiczne, bo zarówno ich produkcja jak i utylizacja są uciążliwe, a nawet  szkodliwe dla naszego środowiska.

Żywy świerk, sosna czy jodła wypełniają nasze domy zapachem lasu, aromatem żywicy i widokiem najprawdziwszej zieleni.

 

Znam drzewko najśliczniejsze z drzew,

co na tej ziemi rosną;

gdy w polu wiatr śnieżysty dmie,

kwiatuszki jego błyszczą się

i wszystkich darzą wiosną

 

(kolęda ewangelicka, słowa ks. Paweł Sikora)

W wielu kulturach drzewo, zwłaszcza iglaste, jest uważane za symbol życia, odradzania się, trwania i płodności. O tej zdolności odradzania się wspomina nawet biblijna księga Hioba: „Drzewo ma jeszcze nadzieję, bo ścięte, na nowo wyrasta, świeży pęd nie obumrze. Choć korzeń zestarzeje się w ziemi, a pień jego w piasku zbutwieje, gdy wodę poczuje, odrasta, rozwija się jak młoda roślina.”

Chyba nikt dziś nie wyobraża sobie świąt Bożego Narodzenia bez przystrojonego drzewka.

To najśliczniejsze drzewko, czasem z trudem zdobyte tworzy magię świąt i wokół niego gromadzą się ludzie związani ze sobą dobrymi uczuciami. Aż trudno uwierzyć, że zwyczaj ubierania choinki rozpowszechnił się u nas dopiero ok. dwustu lat temu. W niektórych częściach Polski przyjął się dopiero w II połowie XX wieku. W XIX wieku, zwłaszcza wśród górali, ale też szlachty i mieszczan na południu Polski popularny był inny rodzaj wystroju świątecznego. Miał wiele nazw: podłaźnik, podlaźniczka, sad, jutka. Był to wierzchołek iglastego drzewka zawieszany u powały zwykle szczytem na dół, a przyozdabiany orzechami, jabłkami, ciasteczkami. Czasem też zapalano na nim świeczki. Strojeniem zajmowały się głównie dziewczęta, taki był obyczaj. Choć czasem potrzebują pomocy do pracy na wysokościach:

Znacznie starszy jest  słowiański zwyczaj (znany jeszcze z obchodów Święta Godowego) dekorowania snopu zboża, zwanego Diduchem.

Najstarsze historyczne doniesienia o choince, czyli drzewku przyozdabianym na Boże Narodzenie podobno pochodzą z Alzacji. Ślady tego zwyczaju znajdziemy w kazaniach kościelnych. Dotyczyły one ustawiania w domach iglastego drzewka: jodły, sosny lub świerku przybranego jabłkami, orzechami i ozdobami z papieru i słomy. Dawno temu, bo w 1604 r. teolog Dannhauer strofował wiernych z ambony krzycząc, że: „wśród różnych głupstw świątecznych jest także choinka". Zwyczaj ubierania drzewka w czasie świąt Bożego Narodzenia zyskiwał jednak na popularności.

W XIX wieku choinka zawitała do Anglii i Francji, a potem do krajów Europy Południowej.

Na tereny Polski przywędrowała na przełomie XVIII i XIX wieku. W zaborze pruskim propagowali ją pruscy żołnierze i urzędnicy. Najpierw był to obyczaj znany tylko wśród arystokracji. Na dwór królewski choinki trafiły w XVIII wieku dzięki Marii Leszczyńskiej, która została żoną króla Francji Ludwika XV i to ona jako pierwsza udekorowała Wersal choinkami. Zwyczaj ten poznała w… Alzacji, gdzie wcześniej spędziła kilkanaście lat. Z czasem oprócz arystokracji zwyczaj strojenia choinki przejęła także szlachta i mieszczaństwo, a najpóźniej mieszkańcy wsi. W niektórych regionach południowej Polski choinki pojawiły się dopiero po II wojnie światowej.

Istnieje wiele legend związanych z choinkami. Jedna z nich każe uważać za "wynalazcę" choinki św. Bonifacego, zwanego apostołem Niemiec, który zginął z ręki pogan w VIII wieku. Legenda głosi, że św. Bonifacy nawracając na chrześcijaństwo pogańskich Franków ściął potężny dąb, który był dla nich drzewem świętym. Upadający olbrzym zniszczył wszystkie rosnące wokół niego drzewa poza małą sosenką. „Widzicie, właśnie ta mała sosenka – podobno powiedział misjonarz –  jest potężniejsza od waszego dębu. I jest zawsze zielona, tak jak wieczny jest Bóg dający nam wieczne życie. Niech ona przypomina wam Chrystusa”.

Czy tak było naprawdę – nie wiadomo, ale przecież w każdej  legendzie tkwi źdźbło prawdy. Inna z legend mówi, że Bonifacy, aby przybliżyć poganom tajemnicę św. Trójcy, wykorzystywał trójkątny kształt sosny. Neofici zaczęli darzyć szacunkiem to drzewo, będące dla nich swoistą teofanią, czyli objawieniem się Boga w tym szczególnym znaku.

Według innych podań sosna została stworzona jak każde inne drzewo; miała kwiaty, liście i owoce. Ale gdy Ewa sięgnęła po zakazany owoc, liście sosny pomarszczyły się i skurczyły, przekształcając w igły, a kwiaty i owoce przemieniły się w szyszki. Od tej pory tylko raz w roku, w noc Bożego Narodzenia, sosna w cudowny sposób zakwita. Ludzie ozdabiają ją kolorowymi ozdobami i czasem nazywają „bożym drzewkiem”.

Jeszcze inna  legenda głosi, że w noc, kiedy narodził się Chrystus, wszystkie zwierzęta i roślin wyruszyły do Betlejem, aby złożyć dar Nowonarodzonemu. Drzewo oliwne przyniosło oliwki, palma daktyle, tylko mała sosenka nie miała podarunku. Była tym bardzo zmartwiona, a do tego większe drzewa odpychały ją od malutkiego Jezusa. Wtedy stojący najbliżej anioł ulitował się nad nią i nakazał gwiazdom, aby zstąpiły z nieba i ozdobiły jej delikatne gałązki. Kiedy Dzieciątko spostrzegło piękne, iskrzące się drzewko, uśmiechnęło się i pobłogosławiło je. I powiedziało, że odtąd sosna w czasie świąt Bożego Narodzenia powinna zawsze być przybrana światełkami, aby przynosić radość dzieciom.

W naszym kraju najczęściej to świerki i jodły ustawiane są w domach i ozdabiane bombkami oraz lampkami. Ale jak je zdobyć?

Dawniej na wsiach przyniesienie choinki do domu miało cechy kradzieży obrzędowej: gospodarz rankiem w Wigilię udawał się do lasu, a wyniesiona z niego choinka czy gałęzie, "ukradzione" innemu światu, za jaki postrzegany był las, miały przynieść złodziejowi szczęście. To już jednak przeszłość, a wielu z nas ma inne wspomnienia z dzieciństwa jak legalnie choć samodzielnie „zdobywało się” choinkę.

Pamiętam jak wspólnie z ojcem, wyposażeni w sanki i małą siekierkę, ruszaliśmy w przeddzień Wigilii do leśniczówki po choinkę. Leśniczy wypisywał asygnatę, a my ruszaliśmy do lasu wybierać drzewko. Nie był to łatwy wybór, o czym wie każdy, kto samodzielnie w lesie wybierał choinkę. Triumfalny powrót do domu z pachnącym drzewkiem to jedno z najmilszych wspomnień… Teraz nie ma w zasadzie szans na powtórzenie rytuału wycinania choinki i na wyprawę do lasu w wigilijny ranek z synem lub wnukiem.

Dziś choinka jest produktem, towarem, który za sprawą fiskusa pachnie paragonem oraz biurokracją. To czasem kłopotliwy zakup, który nie trąca romantyzmem i balsamiczną wonią lasu. Przeniósł się z leśniczówki do marketów i targowisk. Choć tak jak dawniej, tuż przed świętami lub nawet w wigilijny poranek wielu ludzi stuka do leśniczówki po choinkę prosto z lasu, bo skąd mają wiedzieć, że jej zakup to taka skomplikowana sprawa?

Coraz mniej leśniczych sprzedaje choinki prosto z lasu. Oczywiście różnie to wygląda w różnych regionach kraju. Jednak coraz częściej leśniczowie nie mają czasu na zajmowanie się sprzedażą kilku lub kilkudziesięciu choinek, a to coraz bardziej skomplikowana i pracochłonna transakcja.

Zanim choinki zostaną sprzedane, należy zlecić ich  pozyskanie, a potem pomierzyć je i policzyć. Stają się wtedy produktem, na który leśniczy sporządza WON (wykaz odbiorczy produktów niedrzewnych) i odnosi koszty pozyskania choinki na założoną pozycję planu. Drzewka przywozi się czasem na plac przy nadleśnictwie, a najczęściej do leśniczówki. Klienci wybierają sobie „towar”, leśniczy wystawia i drukuje asygnatę na choinkę oraz paragon fiskalny. Kasuje też należność, ustaloną urzędowym cennikiem, którą musi przed świętami rozliczyć w nadleśnictwie. Często jest to nieduża kwota, ale procedura musi być zachowana. Rygorystyczne przepisy nie pozwalają leśniczym na rozdawanie ludziom choinek.

Cóż by się stało, gdyby każdy leśniczy miał upoważnienie od swojego szefa, aby ze swojego leśnictwa wydać bez paragonu po jednej choince dla okolicznych mieszkańców, przedszkola czy wiejskiego kościółka? To równie cenne i pożyteczne działanie jak głośne medialne akcje. Każdy lubi dostawać prezenty, a leśniczy bez problemu postarałby się o choinki „pod choinkę” bez uszczerbku dla trwałości lasu. Małe sosenki czy świerki wycina się przecież w ramach czyszczeń czy trzebieży. To najśliczniejsze drzewko nie musi być przecież idealne ani ekskluzywne, zakupione za sporą sumę. Ważne, żeby było naturalne i pachnące lasem oraz ludzką życzliwością. Lasy są przecież dla ludzi! To nie tylko pusty slogan reklamowy leśników. Może uda się zmienić dotychczasowe skomplikowane procedury sprzedaży sosenek i świerków uświęconych legendą o Św. Bonifacym. To drzewko może potwierdzić, że lasy rzeczywiście są dla ludzi.  Wtedy z pewnością nie tylko w wigilijną noc, gdy ludzkim głosem przemawiają wszelkie stworzenia, słychać byłoby szmer różnych głosów, potwierdzających, że leśnicy mówią najprawdziwszą prawdę.

 

Leśniczy Jarek- lesniczy@erys.pl

 

 

 

 

 

23:07, lesniczy.lp
Link Komentarze (6) »
środa, 03 grudnia 2014

374min_2

Ojcowie zwykle bardzo kochają swoje córki, a mamy troskliwie dbają o synków. Każdy, kto jest rodzicem wie, że to prawda. Córki leśniczego to jeszcze inna bajka i więź pomiędzy tatą leśniczym, a córką leśniczanką jest szczególnie mocna. Wiem coś o tym…

Zadzwonił do mnie kilka dni temu leśniczy Andrzej z Bogdańca. Poznałem go wprawdzie nie w Bogdańcu ale na zajęciach Akademii Leśniczego w Łagowie ale miło się nam gawędziło. Andrzej z uzasadnioną dumą opowiadał mi o sportowej karierze córki Karoliny.

Karolina Kowalczyk uprawia strzelectwo sportowe i pomimo młodego wieku jest już bardzo utytułowaną zawodniczką, dlatego często pozuje ze złotym medalem:

3741

Posiada dwa rekordy świata i cztery rekordy Polski. Jest srebrną medalistką Mistrzostw Europy indywidualnie i drużynowo, a w drużynie dwukrotnie zdobyła mistrzostwo świata!

3742

Ma stałe miejsce w kadrze naszego kraju i zakłada biało-czerwony dres, ale reprezentuje też barwy WKS Śląsk Wrocław. Nosi żołnierski mundur, ale wcześniej kontynuowała tradycje rodzinne w leśnym mundurze.

Karolina pochodzi z rodziny leśników. Był nim dziadek i brat, a dumny tata Andrzej jest wieloletnim leśniczym leśnictwa Wysoka w Nadleśnictwie Bogdaniec. Andrzej oraz jego brat Włodzimierz także mają swoje sukcesy w strzelectwie. Karolina zaraziła się wcześnie miłością do lasu i pasją sportową, ukończyła Technikum Leśne w Starościnie i rozwijając strzeleckie umiejętności trafiła do wojskowego klubu we Wrocławiu.

„Słowo Sportowe” właśnie ogłosiło plebiscyt na Najpopularniejszego Sportowca i Trenera roku 2014 na Dolnym Śląsku. Karolina bierze udział w tej zabawie i liczy na głosy poparcia jej kandydatury.

Aby zagłosować na leśniczankę Karolinę Kowalczyk wystarczy wysłać sms na nr 7157 o treści gala15 lub GALA.15

Rozstrzygnięcie konkursu nastąpi 9 stycznia 2015.

Andrzej prosił mnie w telefonicznej rozmowie o poparcie kandydatury Karoliny w tym plebiscycie, a ja także gorąco zachęcam Was, aby na nią głosować.

Moje córki Olga i Iga wprawdzie nie uprawiają strzelectwa i nie uczestniczą w plebiscycie, ale wiedzą, że wiele dla mnie znaczą i jestem z nich bardzo dumny. Dlatego rozumiem prośbę Andrzeja i już oddałem głos na Karolinę.

Głosujcie zatem na Karolinę, a ja trzymam kciuki za powodzenie w plebiscycie i dalsze sukcesy sportowe córki leśniczego.

 

Leśniczy Jarek-lesniczy@erys.pl

 

21:49, lesniczy.lp
Link Komentarze (5) »
 
1 , 2 , 3 , 4 , 5 ... 47